1. Ana Sayfa
  2. Tarih
  3. Uygur Devleti

Uygur Devleti

Uygur Devleti

         Devlet 744-840 yılları arasında kurulmuş ve kurucusu Kutluk Bilge Kül Kağan’dır.Karluk ve Basmillerle birleşip, Göktürk Devleti’ne son vererek kendi devletlerini kurmuşlardır. Merkezleri Ötüken’dir. Ancak daha sonra Ordu Balıg (Karabalgasun) olmuştur.Kutluk Bilge Kül Kağan’ın ölümü üzerine yerine oğlu Moyen-Çur geçmiştir. Bu dönemin en önemli olayı, Araplarla Çinliler arasındaki 751 Talas Savaşı’dır. Bögü Kağan dönemi devletin en parlak ve en zengin dönemidir. Nitekim büyük saraylar bu dönemde inşa edilmiştir.Bu dönemde eti yasaklayan Manihaizm ile savaşmayı yasaklayan Budizm dinlerinin etkisiyle göçebe yaşam tarzının yerini “yerleşik hayat” almaya başlamıştır. Uygurlar Manihaizm’in etkisiyle hükümdarlarına “Ay Tengri” unvanı vermişlerdir.

          840’ta Kırgızlar tarafından yıkılan devlet, Sarı Uygurlar ve Turfan Uygurları olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Turfan Uygurları Moğolların bünyesinde önemli görevlere gelmiş, ayrıca bu topluluğun Türk kültüründen etkilenmesine olanak sağlamışlardır.Farklı din ve kültürler Uygur devletini etkilemiştir. 

Manihaizm ve Budizm Dinlerinin Uygurlar Üzerindeki Etkileri
  • Çin kültürü ve dininin etkisi altına girmişlerdir.
  • Gittikçe zayıflamışlar ve iç karışıklığa sürüklenmişlerdir.
  • Savaşçılık özelliklerini kaybetmişlerdir.
  • Hayvancılık önemini kaybetmeye başlamış, tarıma yönelmişlerdir.
  • Ticaret gelişmiş, bilim ve sanatla uğraşmaya başlamışlardır.
  • Halkın yeni dinlerini öğrenmesi için çok sayıda kitap yazmışlar ve bu kitapların basımında bir anlamda matbaanın temeli sayılabilecek kalıplar kullanmışlardır.
Uygurların Türk Tarihindeki Yeri ve Önemi

       Yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir.Türk tarihinin ilk şehirlerini kurmuşlardır (Beşbalık, Ordubalık, Turfan) .Kâğıt ve matbaayı kullanan ilk Türk devletidir(hareketli ya da tahtadan harfler).Manihaizm inancındaki bazı terimleri Türkçeye çevirmişlerdir(Bu durum, Uygurların ulusçu bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamaktadır.). Mimarî eserler (tapınak, saray, ev vb.) bırakan ilk Türk devletidir. Töreyi yazılı hale getiren ve yazılı hukuk kuralları oluşturan ilk Türk devletidir.

       Ciltçilik, fresk ve minyatür sanatının ilk örneklerini vermişlerdir. Gök Tanrı inancını terk eden ilk Türk devletidir. İlk kez kütüphane kuran Türk devletidir. Altay dil grubundan Hakanîye lehçesiyle konuşan Uygurlar, kendilerine özgü 14-18 harfli bir alfabe (Uygur Alfabesi, Soğd alfabesinden esinlenmiştir.) oluşturmuşlardır.Karabalgasun, Sine-Uşi, Moyen-çur ve Bugut yazıtlarını bırakmışlardır. Mimarîde Türk üçgeni tarzını ortaya çıkarmışlardır. Orta Oyunu ile Türk tiyatrosunun ilk örneklerini vermişlerdir.

Türklerin Yerleşik Yaşama Geçmesinin Kesin Kanıtları ise şu şekildedir. 

  • Fresk (duvar süsleme), Vitray (cam süsleme), minyatür vb. süsleme sanatları
  • Matbaa kullanılması
  • Kitap ya da arşiv belgeleri
  • Tarım aletleri (saban, çapa, orak, tırpan vb.)
  • Tohumluk buğday ambarları
  • Tarımsal faaliyetler
  • Sulama kanalları
  • Su değirmenleri
  • Halktan toprak, konut veya ürün vergisi alınması
  • Mimarî eserler (saray, sur, tapınak, ev vb.)

 

Son güncelleme :

    Yorum Yap