1. Ana Sayfa
  2. Osmanlı Ordusu
  3. Topçu Ocağı

Topçu Ocağı


Topçu Ocağı, Osmanlı Devleti, Kapıkulu Ocağı‘nda ordunun top ihtiyacını karşılamakla görevli olan teşkilat. Osmanlılarda topun, ilk defa I.Murad zamanında ve Birinci Kosova savaşında kullanıldığı biliniyor. Bundan dolayı Topçu ocağının da, I.Murad devrinde ve Yeniçeri ocağından kısa bir süre sonra kurulmuş olduğu söylenebilir. Osmanlı topçuluğu, Fatih devrinden sonra gelişmeye başladı ve XVI. yy.da, en yüksek durumuna ulaştı. Sonra bir duraklama devri geçiren Osmanlı topçuluğu, XVII. yy.da, Avrupa topçuluğundan geri kalmaya başladı ve XVIII. yy.da geriledi.

Topçu Ocağı Özellikleri

Topçu ocağı, top kullananlar ve top dökenler olmak üzere iki bölüm halinde kurulmuştu. Topçu ocağına, Acemi Ocağı‘ndan er alınırdı. XVIII. yy.da Topçu ocağı, 72 ortaya ve 1. Orta, “ağa bölükleri” adıyla beş bölüğe ayrılmıştı. 2. Orta, kethüda; 3. Orta, tophane çavuşu; 24. Orta. dökücübaşı (ser rıhta); 25. Orta, dökücü kethüdası (kethüdayı rıhta) ortalarıydı. Ayrıca 76 mevcutlu tulumbacı ortası (cemaati tulumbacıyan) vardı. Her ortada bir çorbacı (bölükbaşı), bir odabası ve daha küçük rütbeli subaylar vardı. Topçu ocağının en büyük kumandanı, topçubaşıydı. Ocakta ayrıca dökücübaşı, ocak kethüdası ve çavuşu gibi büyük rütbeli subaylar; çorbacı veya bölükbaşı, dökücü halifeleri gibi subaylar ve ocak katibi vardı. Topçu ocağının bayrağı, sarı-kırmızı renkteydi. Topçu ocağına ait kışlalar ve top dökümhanesi, Galata surunun dışında, bugün Tophane denilen yerdeydi. Bugün burada, dökümhane binalarından bazı kısımlar kalmış; kışlalar yıkılmıştır.

İstanbul‘dan başka Belgrad, Budin, İşkodra, Tamışvar, Pravişte, Erzurum gibi yerlerde, gerektiği zaman ihtiyaca göre, tophaneler kuruldu ve top döktürüldü. Ayrıca Bilecik, Van, Rudnik ve Novoberde gibi yerlerde de, toplar için gülleler yapılırdı. Yapılan birçok savaş sonunda, Osmanlı topçusunun çok geri kaldığını anlayan III.Mustafa , Topçu ocağında ıslahat yapmayı düşündü ve 1774’te çıkardığı bir hattı hümayunla, esas Topçu ocağına dokunmadan, sürat topçuları (Sahra topçusu) sınıfını kurmuştu. Böylece, Osmanlı ordusunda, ilk olarak, avrupa biçiminde bir askeri reform yapılmıştı. Sürat topçuları, 37 takım halinde kuruldu. Her top takımı, bir top ustası, bir tomarcı, bir barutçu, bir falyeci, üçer erden kuruluydu. Böylece sürat topçuları 259 kişiyi buldu. 1781’de Yeniçeri ocağının karşı çıkması üzerine, Sürat Topçu teşkilatı kaldırıldı; fakat, iki yıl sonra 1782’de Halil Hamid Paşa, surat topçu sınıfını yeniden kurdu. Sürat Topçu teşkilatı sonraları Edirne, Varna, Silistre, İshakçı, Bosna, Vidin ve Belgrad gibi büyük kalelerde de kuruldu.

Topçu Ocağı
Topçu Ocağı
Önerilen Yazı

Kapıkulu

Son güncelleme :

    Yorum Yap