1. Ana Sayfa
  2. Osmanlı Ordusu
  3. Acemi Oğlanı

Acemi Oğlanı


Acemi oğlanı, Osmanlı ordusunun Kapıkulu Ocakları‘na gerekli asker ve hizmet erlerini yetiştirmek için Acemi ocağına alınan ocak eri. Ocak erleri, çeşitli zamanlarda, çeşitli usuller ile toplanırdı. Önceleri, savaşlarda esir alınan ve pençik oğlanı denilen çocukların beşte biri Acemi ocağına yazdırılırdı (Pençik usulü). Zamanla bu usul, büyüyen imparatorluğun ordu ihtiyacına yetmez oldu ve imparatorluk içindeki reaya çocuklarından acemi toplanmaya başlandı (Devşirme usulü). Devşirmeler, her kırk evden bir çocuk alınmak suretiyle toplanırdı. III.Murad  devrinde Acemi ocağına pençik ve devşirme’den başka bir yolla daha acemi alınmaya başlandı: “kuloğlu”  adı verilen ve kapıkulu erlerinin çocukları olan gençler de, istekleriyle orduya alındılar. Bunlara “ağa çırağı” da denirdi. Acemi ocaklarına alınan adayların yaşı on dört, yirmi arasındaydı. Devşirmeler daha çok arnavut, boşnak, rum ve bulgar çocuklarından seçiliyor, bozulmamış, tam ayak köylü olmalarına dikkat ediliyordu.

Acemi Oğlanı
Acemi Oğlanı

Gelibolu ve İstanbul Acemi ocaklarına bağlı acemi oğlanların yetişmesinde, ufak farklılıklar vardı: I.Murad zamanında, esir alınan pençik oğlanları, Gelibolu ile Lapseki arasında geçişi sağlayan at kayıklarında hizmet görür, kapıkulu süvarilerinin atlarına bakarlardı; gündelikleri bir akçaydı. İstanbul acemileri ise (bunlara “torba oğlanı”, “acemi oğlan” “şadi”de denirdi) büyük yapılarda, Mudanya-İstanbul, İstanbul-Üsküdar hatlarında çalışır, amelelik, gemicilik,hamallık ederlerdi. Sonradan bu usul değiştirildi ve pençikler ile devşirmelerin, Anadolu çiftçilerinin ve Rumeli sipahilerinin yanına verilmesi uygun bulundu. Türk çiftçilerinin yanına verilenlere “Türk üzerindeki acemi oğlan” deniyordu. Bu alış veriş Anadolu ve Rumeli ağalarının görevleri içindeydi. Bunlar gittikleri yerde az bir para ile çalışırlar, Türkçeyi, Türk ve İslam örf ve adetlerini öğrenirler, Müslümanlığı benimserlerdi. Acemi ocağında boşluk olunca, bunlar ocağa alınır, orada kıdem kazanır; Yeniçeri ocağında boşluk olunca, Acemi ocağından alınarak Yeniçeri ortasına gönderilirlerdi. Bu gidişe “Kapı’ya çıkmakdenirdi. Acemi oğlanı, Acemi ocakları ile beraber ortadan kalktı.

Önerilen Yazı

Acemi Ocağı

Son güncelleme :

    Yorum Yap