1. Ana Sayfa
  2. Tarih
  3. Moğol İmparatorluğu ve Timur İmparatorluğu

Moğol İmparatorluğu ve Timur İmparatorluğu

A-Moğol İmparatorluğu (1196-1227)

          Timuçin (Cengiz Han) tarafından kurulmuştur. Başkent Moğolistan bölgesindeki Karakurum (Harhorin)’dur. Cengiz Han döneminde yayılmacı bir politika izleyen Moğol İmparatorluğu’nun sınırları, Baltık Denizi’ne ve Macaristan’a kadar ulaşmıştır. Cengiz Han’ın ölümünden sonra imparatorluk parçalanmıştır.Cengiz Han’ın ölümünden sonra devlet parçalanmış ve yeni devletler kurulmuştur.Moğol İmparatorluğunda ; Kut anlayışı benimsenmiştir. Ülke sorunları Kurultay adı verilen danışma meclisinde görüşülmüştür. Töreler yazılı hale getirilerek “Cengiz Yasası” oluşturulmuştur. Orduda “Onlu Sistem” uygulanmıştır.(Onlu sistem ilk defa Metehan Döneminde(Büyük Hun İmparatorluğu) uygulanmıştır.) Ülke toprakları hanedanın ortak malı sayılmıştır.

Moğol İmparatorluğu’nun Parçalanmasıyla Kurulan Devletler:

1-Altın Orda Devleti (1227-1502)

         Cengiz Han’ın torunu, Cuci’nin de oğlu olan Batu Han tarafından Deşt-i Kıpçak (Kıpçak Bozkırı) ve Karadeniz’in kuzeyinde kurulmuştur.
Özbek Han döneminde İslâmiyet devletin resmî dini olarak kabul edilmiştir.İslâmiyet’i kabul eden ilk Türk-Moğol Devleti Altın Orda Devleti’dir.Kuruldukları bölgede Rusların güçlenmesini engelleyen Altın Orda Devleti, Timur İmparatorluğu tarafından yıkılmıştır. Bu durum Rusya’nın birliğini kurmasına ve güçlenmesine olanak sağlamış; ayrıca Kazan, Küçüm, Nogay, Ejderhan, Kasım ve Kırım hanlıkları kurulmuştur.

2-İlhanlı Devleti (1256-1336)

        Cengiz Han’ın torunu Hülâgu Han tarafından İran’da kurulmuştur. Başkent Tebriz’dir. Hülâgu Han, Batınîlik faaliyetlerine karşı mücadele etmiş ve 1256 yılında Alamut Kalesi’ni yıkarak tüm Batınîleri ortadan kaldırmıştır.İlhanlılar 1258’de ise Bağdat’ı alarak Abbasî Devleti’ne son vermişlerdir. 1243’te Kösedağ Savaşı’nda Anadolu Selçuklu Devleti’ni mağlup ederek, 1336 yılına kadar Anadolu’ya hakim olmuşlardır.

3-Çağatay Hanlığı (1227-1369)

      Cengiz Han’ın oğlu Çağatay Han tarafından Doğu Türkistan’da kurulmuştur. İslâmiyet’i kabul etmişler, Türklerin yoğun olarak yaşadığı bölgede kuruldukları için zamanla Türkleşmişlerdir.

4-Kubilay Hanlığı (1280-1368)

      Cengiz Han’ın torunu Kubilay Han tarafından Pekin’de kurulmuştur. Türkleşmemiş ve İslâmlaşmamıştır.Ayrıca Kubilay Hanlığı Çin’de kurulduğu için, Türkleşmeyen ve İslâmiyet’i kabul etmeyen tek Moğol devletidir. Ünlü gezgin Marco Polo, yaklaşık 20 yıl kadar Kubilay Han’ın hizmetinde çalışmış, “Seyahatnâme”sinde bu dönemden bahsetmiştir.

B-Timur İmparatorluğu (1369-1507)

        Timur tarafından Çağatay Devleti’nin topraklarında kurulmuştur.Başkent Semerkant’tır. Timur, hükümdar ailesine üye olmadığı için “Han” olmamış, Çağatay ailesinden bir kişiyi göstermelik olarak tahta çıkarmıştır. Kendisi “Emir” unvanı kullanmıştır. Timur İmparatorluğu, Altın Orda Devleti’ne son vererek bu bölgede Rusların güçlenmesine ortam hazırlamış, ayrıca 1402 Ankara Savaşı’nda Osmanlı Devleti’ni mağlup ederek Osmanlı’da Fetret Devri’nin yaşanmasına neden olmuştur.

Timur İmparatorluğu’nda;

  • Ülke toprakları hanedanın ortak malı sayılmıştır.
  • Savaşlarda yararlılık gösteren kişilere “Suyurgal” denilen topraklar verilmiştir.
  • İkta Sistemi uygulanmıştır.
  • Hüseyin Baykara, Ali Şîr Nevaî, Ali Kuşçu gibi bilim adamları bu dönemde yaşamış, ayrıca Timur’un da torunu olan Uluğ Bey kendi adına Semerkant’ta kurduğu rasathanede Ali Kuşçu ile birlikte önemli çalışmalar yapmıştır.

Ayrıca Timur İmparatorluğunda önemli gelişmeler : 

Muhakemetü’l Lûgateyn         Yazarı:Ali Şîr  Nevâî                                   Dönemi : Timur Devleti

Türkçenin Farsça kadar zengin bir dil olduğunu göstermek için yazılmıştır. Çağatay Türkçesi’nin en büyük şairidir.

 

Resim : Cengiz Han

Son güncelleme :

    Yorum Yap