1. Ana Sayfa
  2. Tarih
  3. İslamiyet Öncesi Türk Devletlerinde Dini İnanış Ve Hukuk

İslamiyet Öncesi Türk Devletlerinde Dini İnanış Ve Hukuk

şamanizm
Dini İnanış          

          İslâmiyet öncesi Türk devletlerinde din ve inanış toplumun sadece sosyal yaşamını şekillendirmiş, devlet işlerine karıştırılmamıştır. Bu yüzden devletler teokratik bir nitelik göstermez. Eski Türklerde çok tanrılı bir inanç sistemi vardı. Bunlar;

  • Gök Tanrı İnancı (Tengricilik)
  • Totemizm
  • Şamanizm
  • Natürizm (Doğalar Kültü – Tabiat Varlıklarına İnanma)
  • Animizm (Atalar Kültü) dir.

İlk Türklerin kabul ettiği dinler ise şu şekildedir : 

BudizmUygurlar, Türgişler
ManihaizmUygurlar
HıristiyanlıkAvarlar, Macarlar, Bulgarlar, Peçenekler, Uzlar, Kumanlar
MusevîlikHazarlar
İslâmiyetKarluklar, Oğuzlar, İtil Bulgarları
1. Gök Tanrı İnancı (Tengricilik)

        İslâm öncesi Türk devletlerinde en yaygın inançtır.Bu inançta Tanrı tektir ve soyuttur. Tengri kelimesi, günümüz Türkçesindeki “Tanrı” anlamına gelmekte olup, Orhun Kitabeleri’nde çözülen ilk kelimedir. Tanrı insanlara yol gösterir ve onlara hükmeder.Kurban kesme geleneği vardır.Temizlik önemli bir unsurdur.Din adamlarına kam ya da baksı adı verilmiştir.Kamların giysilerine ise “manyak” denmiştir.

2. Totemizm

       En eski inanç sistemidir.Kutsal olduğu kabul edilen bitki ya da hayvanlara saygıyı ifade eder.Kutsal varlıklara “Ongun” denirdi.Türklerin kutsal saydığı ve kendisini temsil ettiğine inandığı hayvan kurttur.

3. Şamanizm

        İslâm öncesi Türk devletlerinde en önemli inançlardan birisidir. Şamanizm bir din olmayıp, büyü ve sihre dayanan inanç sistemidir. Şamanizm’de din adamlarına şaman, kam ya da baksı adı verilmiştir.

4. Natürizm (Doğalar Kültü – Tabiat Varlıklarına İnanma)

        Dağ, tepe, ırmak, ay, güneş gibi varlıklarda birtakım gizli güçlerin olduğuna inanılmasıdır.Bu inanca Natürizm adı verilmektedir.Doğada olduğu düşünülen bu gizli güçlere idig, yer-su gibi isimler vermişlerdir.

5. Animizm (Atalar Kültü)

         Ölmüş büyüklerin (ataların) ruhlarına inanmadır.Bu inanca ayrıca Atalar Kültü İnancı da denmektedir. Ölmüş büyüklerin ruhlarının yaşayan Türkleri koruyacağına inanmışlardır.

        Türklerde ölen kişinin ardından yas tutulur ve ölüler için “yuğ” adı verilen cenaze törenleri düzenlenirdi. Bu törenlerde ayrıca “yuğ aşı” denilen ziyafetler verilirdi.Ölen kişi eşyalarıyla birlikte “Kurgan” adı verilen mezarlara gömülürdü.Bu durum “öldükten sonra yaşam inancı”nın olduğunu açıkça göstermektedir.

Türklerde ahiret inançların kanıtları ise şu şekildedir : 

  • Mezarlara değerli eşyaların ya da bazı hayvanların da gömülmesi
  • Cennet (uçmağ) ve cehennem (tamu) anlayışlarının olması
  • Balbal denilen heykelciklerin mezar taşı olarak dikilmesi
  • Cesetlerin mumyalanması
  • Mezarların oda şeklinde yapılması (kurgan)

Din ve İnaç Sistemi İle İlgili Bazı Kavramlar :

  • Uçmağ : Cennet
  • Umay : Tanrıça
  • Yuğ : Cenaze töreni
  • Balbal : Kurganların çevresine dikilen küçük heykelcikler (mezar taşı)
  • Kam : Din adamı
  • Kurgan : Ölülerin eşyalarıyla birlikte gömüldüğü mezar
  • Tamu : Cehennem
  • Yuğ Aşı : Cenaze törenlerinde verilen ziyafet
  • Ongun : Totem, kutsal olduğuna inanılan nesne ya da hayvan
  • Şaman/Baksı : Din adamı
Hukuk

İslamiyet öncesi Türk devletlerinde siyasal ve sosyal hayat Töre adı verilen yazısız (sözlü) hukuk kurallarına göre düzenlenmiştir.Törenin temeli gelenek ve göreneklerdir.Hükümdar dahil herkes bu kurallara uymak zorundaydı.Adalet teşkilâtında hukuk işlerine Yargan (Yargucı) denilen hâkimler bakardı.Hükümdarın başkanlık ettiği mahkemelere ise Yargu adı verilmiştir.Göçebe yaşam tarzı nedeniyle uzun süreli hapis cezası uygulanmamıştır.

Törenin kaynakları: Örf, Âdet ve Gelenekler –  Kurultayın Kararları -Kağanın Emirleri( Ayrıca Töre hukuku ilk kez Uygurlar tarafından yazılı hale getirilmiştir.)

Kutadgu Bilig’e Göre Törenin Değişmez Hükümleri : Adalet(Konilik) -Faydalık (Uzluk) – Eşitlik (Tüzlük) – İnsanlık (Kişilik)

 

 

 

Son güncelleme :

    Yorum Yap