1. Ana Sayfa
  2. Tarih
  3. Anadolu Selçuklu Devleti

Anadolu Selçuklu Devleti

          Kutalmışoğlu Süleyman Şah tarafından İznik merkez olmak üzere 1077 yılında kurulmuştur. Süleyman Şah’ın fetihleri Anadolu’nun Türkleşme sürecini hızlandırmış ve ülkenin sınırları Adana, Tarsus ve Hatay’a kadar genişlemiştir. Süleyman Şah’ın ölümü üzerine yerine I. Kılıç Arslan hükümdar olmuştur.

       Anadolu Selçuklu hükümdarı Süleyman Şah’ın mezarı hâlen Suriye sınırları içerisinde yer alan Caber Kalesi’ndedir. Caber Kalesi Türk toprağı olarak kabul edilmiştir(Sonradan taşınmıştır)

I. Kılıç Arslan Dönemi(önemli gelişmeler)
  • Haçlıların baskısı nedeniyle merkez İznik’ten Konya’ya taşınmıştır.
  • Konya, Anadolu Selçuklu Devleti ile Karamanoğullarına başkentlik yapmıştır.
  • Çaka Beyliği’ne son verilmiştir.
  • Bu dönemde Haçlı ordusuyla mücadele etmek ve Anadolu Türk Birliğini sağlamak devletin iki temel politikası olmuştur.
I. Mesut Dönemi(önemli gelişmeler)
  • Haçlılara karşı yürütülen mücadeleler hızla devam etmiş ve başarı sağlanmıştır.
  • Sivas ve Malatya’yı Danişmentlilerden alan Sultan I. Mesut kendi adına ilk madenî(bakır) parayı (sikke) bastırmıştır.
  • Bu dönemde ilk kez Batı kaynaklarında Anadolu “Türkiye” adıyla geçmiştir.
  • Bu dönemde ayrıca ilk imar ve şehirleşme faaliyetleri başlamıştır.
II. Kılıç Arslan Dönemi(önemli gelişmeler)
  • Bu dönemde ilk gümüş ve altın para basılmıştır.
  • Kayseri-Aksaray’da bulunan ve Anadolu’daki ilk kervansaray olarak kabul edilenAlay Han bu dönemde yapılmıştır.
  • Danişmetlilere son verilmiştir.

 Dönemin en önemli gelişmesi Bizans ile yapılan Miryokefalon Savaşı’dır. (1176)Miryokefalon Savaşı Anadolu Selçuklu Devleti’nin zaferiyle sonuçlanmıştır.Savaşın sonucunda;Bizans yenilmiş ve vergiye bağlanmıştır.Anadolu kesin ve ebedî olarak Türk Yurdu haline gelmiştir. Bizans Türkleri Anadolu’dan atamayacağını anlamış ve savunmaya çekilmiştir.

I. Gıyaseddin Keyhüsrev Dönemi(önemli gelişmeler)
  • Trabzon Rum İmparatorluğu’nu yenerek Samsun ve çevresini ele geçirmiş, böylece Karadeniz ticaret yollarını güvence altına almıştır.
  • Aynı amaç doğrultusunda Antalya fethedilmiştir.
  • Anadolu Selçuklu dönemine ait ilk medrese olan Kayseri’deki Koca Hasan Medresesi bu dönemde yapılmıştır.
  • Anadolu’daki ilk hastane olarak bilinen Kayseri Gevher Nesibe Dârü’ş-şifâsı bu dönemde yapılmıştır.
I. İzzeddin Keykâvus Dönemi(önemli gelişmeler)
  • Bu dönemde Kıbrıs Krallığı ile ticarî antlaşmalar imzalanmıştır.
  • Karadeniz ticaret yollarını güvence altına almak amacıyla Sinop ele geçirilmiştir.
  • Donanmaya ve ticarete önem verilmiş, bu doğrultuda Sinop’ta Anadolu Selçuklu Devleti’nin ilk tersanesi kurulmuştur
I. Alâeddin Keykubat Dönemi(önemli gelişmeler)
  •  Anadolu Selçuklu Devleti’nin en parlak dönemidir.Devletin merkezi olan Konya, kültür ve sanat merkezi haline gelmiştir.
  •  Mengüceklilere ve Harput Artuklularına son verilmiştir.
  •  Bu dönemde özellikle Alanya (Alaiye) ve Karadeniz’in kuzeyindeki Suğdak ticaret merkezi alınarak denizcilik ve ticarette önemli gelişmeler sağlanmıştır.
  • Ticaretin gelişmesi için Anadolu’da çok sayıda han ve kervansaray yapılmıştır.
  • Yabancılara bazı ticarî ayrıcalıklar verilerek mallarına ilk kez “devlet sigortası” uygulanmıştır.
  • Ayrıca bu dönemde 1230’da Harzemşahlar ile Yassıçemen Savaşı yapılmış, savaş sonucunda Harzemşahlara son verilmiştir. Bu durum Anadolu Selçuklu devleti ile Moğollar arasındaki tampon bölgede otorite boşluğuna neden olmuştur.
  • Yassıçemen Savaşı sonrasında devlet dağılma sürecine girmiştir.

Anadolu Selçuklu Devleti’nin ticareti geliştirmek amacıyla tersane inşa ettiği başlıca şehirler; Antalya, Alanya, Sinop ve Suğdak ticaret merkezidir.

Gıyaseddin Keyhüsrev Dönemi(önemli gelişmeler)
  • Bu dönemde devletin dağılma süreci hızlanmıştır. Bunda ortaya çıkan gelişmeler
    etkili olmuştur.
Baba İshak (Babaîler) İsyanı (1240)
  • Bu isyanın ortaya çıkmasında otorite boşluğu ve ekonomik sıkıntılar önemli rol oynamıştır. Özellikle Moğol baskısından kaçarak Anadolu’ya göç eden, ancak yer ve otlak sıkıntısı çeken Türkmenler ekonomik sıkıntı içine girmişlerdir.
  • Böyle karışık bir ortamda, bir Türkmen Şeyhi olan Baba İshak Adıyaman’da isyan çıkarmıştır. Ancak isyan güçlükle de olsa bastırılabilmiştir. (1240)
  • Babaîler Ayaklanması olarak da bilinen bu isyan, devletin güçsüzleşmesine yol açmış ve dağılma sürecini daha da hızlandırmıştır.

 

Kösedağ Savaşı (1243) (Anadolu Selçuklu Devleti & Moğollar [İlhanlı Devleti])
  • Anadolu’daki karışıklıklardan yararlanmak isteyen Moğollar ile yapılmıştır.
  •  Anadolu Selçuklu Devleti savaşta ağır bir yenilgi almıştır.
    Savaşın sonucunda;
    -Anadolu Selçuklu Devleti’nin yıkılış süreci hızlanmıştır.
    – Anadolu’da siyasî birlik bozulmuş ve Anadolu beylikleri bağımsız olmuşlardır.
    -Anadolu’daki şehirler harabeye dönmüştür.
    -Anadolu Selçuklu Devleti’nin merkezî otoritesi bozulmuştur.
    -Anadolu toprakları İlhanlı Devleti’nin kontrolüne geçmiştir.
    -Moğollar ağır vergiler koyarak uzun süre Anadolu halkını yoksul bırakmıştır.
    -Ekonomik yapı bozulmuş ve sıkıntılar artmıştır.
  • 1249-1254 yılları arasında Anadolu Selçukluları’nda Vezir Celâleddin Karatay’ın fikriyle ortaya çıkan “Ortak Saltanat” yönetiminde; II. Gıyaseddin Keyhüsrev’in oğulları olan; II. İzzeddin Keykâvus, IV. Rükneddin Kılıç Arslan ve II. Alâeddin Keykûbad’ın birlikte hükümdarlık yapmaları düşünülmüştür.
  •  Moğolların etkisiyle kardeşler arasında ortaya çıkan taht mücadeleleri yıkılma sürecini hızlandırmış, özellikle Kösedağ Savaşı sonrası otoritesi sarsılan Anadolu Selçuklu Devleti, 1308’de Sultan II. Mesut’un ölümüyle yıkılmıştır.

Anadolu Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Keyhüsrev’in büyük oğlu Sultan II. İzzeddinKeykâvus’un mezarı Türkiye sınırları dışındadır. (Kırım-Ukrayna’dadır)

 

Son güncelleme :

    Yorum Yap