1. Ana Sayfa
  2. Şehir Rehberi
  3. Van | 65 | Şehir Rehberi

Van | 65 | Şehir Rehberi

Van şehir rehberi, Türkiye’nin nüfusa göre 19. şehri,Doğu Anadolu bölgesinde il merkezli şehir ; Şehrin toplam nüfusu 2019 yılı tüik verilerine göre 1.123.784 ‘dür. Van ilinin Plaka kodu 65 şehirler arası telefon kodu 0432 dir. Van ilinin posta kodu 65000, rakımı 1.730 metredir. Ayrıca Van ilinin kurtuluş günü yıl dönümü olan 2 Nisan da kutlanır(2 Nisan 1918).Bugünkü şehir Van gölünün doğu kıyısına 5 km uzaklıkta hafif eğimli bir alan üzerinde, yaklaşık olarak 1 725 m yükseltide kurulmuştur. Buradan başlayarak doğuya doğru yükselen yerey, daha ötede Erk dağının piramidal doruğuna doğru birden yükselir. Bu yüzden Van’dan doğuya yönelecek yollar bu dağın kuzeyinden (Özalp yolu ve İstanbul – Tahran demiryolu), güneyinden (Hakkari – İran yolu) geçer.

Yazımızda Van şehir rehberini,ilçe ve mahallelerini, coğrafi özelliklerini, iklim özellikleri ve yeryüzü şekillerini, detaylı şehir tarihini, jeolojik yapısını, kısaca gezilecek yerlerini ve şehir ile ilgili resimleri, Van hakkında ki bilgileri sitemizde bulabilirsiniz.

Van Şehri Hakkında Bilgi – Şehir Rehberi

Van Şehri İlçeleri ve Mahalleleri

Van ilinde toplam 13 ilçe ve 690 mahalle bulunmaktadır. İlçeleri : 

1-Bahçesaray

2-Başkale

3-Çaldıran

4-Çatak

5-Edremit

6-Erciş

7-Gevaş

8-Gürpınar

9-İ;pekyolu

10-Muradiye 11-Özalp 12-Saray 13-Tuşba

Van İlçeleri
Van İlçeleri

Van Şehir Rehberi – Coğrafi Özellikler(İklim,Bitki Örtüsü,Dağları,Ulaşım,Akarsu,Geçim Kaynağı)

Van ili, doğudan İran devleti topraklarıyla sınırlanır; güneyde Hakkari ili, güneybatıda Siirt ili, batıda Bitlis ili ve Van gölü, kuzeyde Ağrı iliyle kuşatılır.

Van Fiziki Coğrafya, Dağları

Van ili toprakları Türkiye’nin yüksek bir kesimidir. En alçak yeri Van gölü kıyılarıdır (yükseltisi 1.646 m). Göl kıyısının 15 km doğusunda Erk dağı 3.250 m’ye, gölün hemen güney kenarı üstünde yükselen Artos dağı 3.475 m’ye ve Süphan sönmüş volkanı kuzeyde 4.000 m üstüne yükselir. Van gölüyle han sınırı arasında yükseltisi 3.500 m’yi aşan dağlar vardır. Başkale kuzeyinde Mengene dallı 3.610 m ve Gürpınar güneyinde Baset dağı 3.750 m. Bu dağlar arasında geniş ve dalgalı yüksek yaylalar uzanır. Yer yer ovamsı çukurlara (Özalp ovası ve Erçek gölü çukur alanı v.b.) rastlanır. İl toprakları kuzey kesiminde üçüncü zaman sonunda oluşmuş volkanik yereylerden, güney kesiminde Birinci ve ikinci zamanın kıvrımlı kireçtaşı, kumtaşı ve şistlerinden oluşmuştur.

Van İklim,Bitki Örtüsü,Akarsuları

Van ilinde Doğu Anadolu’nun kışları sert ve sürekli karasal iklimi hüküm sürer. Ancak Van gölü gibi geniş yüzeyli bir su kütlesinin varlığı bunun kıyılarında iklimin şiddetini biraz azaltır. Buralarda yazlar biraz serin, kışlar çok soğuk geçer. Van meteoroloji istasyonunun rasatlarına göre en soğuk ayın ortalama sıcaklığı -3°6C, en sıcak ayın ki 22°2C, şimdiye kadar kaydedilen en düşük en yüksek sıcaklık -28°7C ve 36°7 C’tır. Yazın sıcaklığın 30°C üstüne çıktığı günlerin ortalama sayısı 22, kışın 0°C altında kaldığı günlerin ki 25; 0 altına inen günlerin sayısı ise 133’tür. Van Meteoroloji istasyonunda kaydedilen yağış miktarı çok değildir: ortalama 378 mm. En fazla yağışlı aylar ilkbahar-kışa rastlar (özellikle nisan); en az yağış yaz aylarına düşer.

Van ili topraklarında tabii bitki örtüsü yazın kuruyan bozkır karakterindedir: orman kalıntılarına Van gölü güneyinde dağınık baltalıklar halinde rastlanır; akarsu boylarında söğüt ve kavak ağaçları dizilir; Van (özellikle Edremit) ve Erciş etrafında meyve ağaçlarının yayıldığı geniş bahçeler görülür.

Van ili topraklarının büyük kısmı suların Van gölüne gönderir. Bu göle dökülen akarsuların en önemlileri kuzeyde Zilan deresi, kuzeydoğuda Bendimahi çayı, doğuda Karasu, güneydoğuda Micinger (Hoşap) suyudur. Aynca, dışarıya akışı olmayan Erçek gölüne Mehmedih deresi akar. Dicle’nin büyük kolu olan Betan çayı ilin güneybatısından, Zap suyu güneyinden doğar ve geçer, Urmiye gölüne akar. Kotur çayı da Van ili topraklarından çıkarak İran sınırını geçer. Van ilinde Van ve Erçek göllerinden başka Kotur çayına su veren Akgöl, Muradiye güneyinde de dışarıya akışsız Sultan gölü vardır. Van ili topraklarında yeraltı sularından, özellikte Van çevresinde kehriz denilen yatay galeriler açılarak faydalanılır.

Van Gölü
Van Gölü

Van Şehir Tarihi

Van Adı Nereden Gelmektedir?

Van ve yöresi coğrafi ve stratejik durumu sebebiyle çok eski devirlerden beri iskan edilmiştir.  Bugünkü Van, hava alanı sahasında Tilkitepe araştırmaları. Edremit’teki Kızdamı ve Kalecik’te ele geçen mezar buluntuları, burada Neolitik devirden beri yerleşme olduğunu işaret eder. Kalkolitik ve Erken Bronz çağına ait yerleşme de kazı ve sanh buluntularıyla anlaşılmıştır. Van şehri asıl ününe Urartular zamanında ulaştı. Şehir Urartu kitabelerinde Tuşpa olarak geçer. Bu ad Urartu tanrısı Tu-uş-pu-ae ile ilgilidir. Diğer taraftan bugünkü Van ve Van gölü Urartular’ın Biaini (Wiaina) isminden gelir. Urartular devrinde Tuşpa şehrinin akrapolünü Van kalesi; bugün harabe halinde olan Eski Van ise aşağı şehri teşkil etmekteydi.

Bundan başka Van’a yakın çevrelerde birtakım münferit iskan yerleri kullanıldığı gibi, ayrıca ikinci bir iskan kompleksi teşkil eden yerler de vardı (Toprakkale). Asur kaynaklarında Van, bahçelerle süslü ağaçlıklı bir yer olarak tasvir edilmiştir. Kuzeyden Erzurum ve Çaldıran’dan gelen ana yollar, doğudan İran’dan özalp üzerinden gelen yol ve Van gölünün kuzey ve güneyinden gelen yollar üzerinde kurulduğu için Van siyasi bir merkez olmuş ve çok çabuk gelişmiştir. Ayrıca bu yollar üzerindeki dağ, yamaç ve geçitlerde çeşitli kalelerin bulunması, Van’ın bir devlet merkezi olmasını kolaylaştırmıştır. Van bir devlet merkezi olarak Urartu kralı Luıipri oğlu Sardur tarafından kuruldu. I.Sardur ‘dan II.Sardur’a kadar olan yaklaşık olarak 100 yıllık zaman içinde Van devamlı bir gelişim geçirdi ve gittikçe büyüdü.

II.Sardur devrinin sonlarında Asur kralı III. Tigtilatpileser II.Sardur’u yenilgiye uğratmasıyla Van’ın gelişmesi durdu. Daha sonra Asur kralı II.Sargon’nun yapıtığı 8. seferle Van kalesi tahrip edildi. Bundan sonra krallık merkezi Van’a 7 km uzaklıktaki Toprakkale’ye taşındı ve Med istilasına kadar burada kaldı. Van’da I.Sardur  (M.ö. 840-830), İşpuini (M.ö. 830-810), Menua (M.ö. 810-786), I.Argişti (M.ö. 786-764), II.Sardur  (M.ö. 764-735), I.Rusa (M.ö. 735-714), II.Argişti  (M.ö. 714-685), II.Rusa  (M.ö. 685-645), III.Sardur   (M.ö. 645-635), Erimena (M.ö. 635-609/600) Urartu kralları hüküm sürmüştür.

Van’da Osmanlı Devri

Sasaniler devrinde, M.S. VII. yy. ortalarına doğru Müslüman Araplar bütün bu yöreyi hakimiyetleri altına almışlardı. Müslümanlarla Bizans devletleri arasında elden ele geçen yörede ermeni asıllı beyler de kısa bir süre hakimiyet kurdular; Bizans’a karşı Selçuklulardan yardım istediler. Malazgirt zaferinden (1071) sonra yöre Türklerin eline geçti. Selçuklulardan sonra İlhanlılar, Celayirliler, Karakoyunlular (XIII. yy.) hakimiyet kurdular. 1387’de Anadolu’ya giren Timur Van kalesini 29 günlük bir kuşatmadan sonra ele geçirerek büyük ölçüde tahrip etti. Timur çekildikten sonra Akkoyunluların eline geçen Van, daha sonra Safeviler tarafından alındı. Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran zaferinden sonra yöre Osmanlı Devletinin eline geçti. Kanuni Sultan Süleyman devrinde Van kesin olarak türk hakimiyeti altına girdi (1548) ve İskender Paşa Van beylerbeyliğine tayin edildi.

XVII. yy.da Van’ı ziyaret etmiş olan Evliya Çelebi şehrin bir yandan Kale tepesine dayandığını, etrafının surlarla çevrili olduğunu, doğu ve güneyinde bağ ve bahçelerin bulunduğunu söyler. Osmanlı devleti devrinde Van, İran seferleri için önemli bir üs rolünü oynadı; birkaç defa İranlılar tarafından saldırıya uğradı; fakat onların eline geçmedi. XIX. yy. sonlarında Ermenilerin giriştikleri ayaklanmalarla biraz zarar gördü.

Van’da Birinci Dünya Savaşı ve Cumhuriyet Devri

Van, Birinci Dünya savaşında (1915 ilkbaharı) Rusların öncü kuvvetleri tarafından işgal edildi; ağustos içinde elden ele geçtikten sonra 29 eylül 1915’te Ruslar tarafından kesin olarak ele geçirildi. Ancak Rusların geri çekilmesinden sonra, 2 nisan 1918’de geri alındı. Van’ın müslüman halkı daha Rusların ilk saldırısında şehri ve yöreyi bırakarak Anadolu’nun düşman saldırısından korunmuş kesimlerine çekilmişlerdi. Kalabilenler daha sonraları Ermeniler tarafından yok edildi. 1918 İlkbaharında Türk ordusu şehre girdiği sırada Türk mahalleleri harabe halindeydi. Oldukça sağlam kalmış evler bağ kesiminde bulunduğu için bu kesime yerleşildi; yeni Van burada gelişmeye başladı. Şehrin XX. yy. başında 30.000 kadar tahmin edilen nüfusu savaş yıllarında çok azaldı. Cumhuriyet devrinde, 1927’de yapılan ilk sayımda 6.981 olarak tespit edilen nüfus önceleri yavaş bir artma ile 1935’te 9.362, 1950’de 13.664, 1960’ta 22.043 oldu; sonra hızlanarak 1965’te 31.431’e ulaştı. Son yıllarda Çimento fabrikası gibi tesislerin kurulması, bir zamanlar çok güç ulaşılan Van’a Tatvan’dan vapurla ve gölü kuşatan güzel yollarla gelinebilmesi ve 1971’de İran’a giden demiryolunun yapılması, şehrin gelişmesinde önemli rol oynadı.

Van Tarihi Eserler Tarihi Yerler

Van’da Urartular devrine ait en önemli eser Van kalesidir. Diğer önemli eserler arasında Urartu kralı Menua’nın yaklaşık olarak 80 km mesafeden Van şehrine su sağlayan Şamramaltı kanalıdır. Van ili sınırları içinde yine Urartular’a ait Toprakkale, Kalecik, Çavuştepe, Edremit kalesi, Aşanı ve Yukarı Anfaz, Zengibar (Körsüt), Muradiye, Keçikıran, Hoşap, Ağartı (Ayanis), Deliçay, Zernakitabe v.b. kaleler vardır. Ayrıca sanat tarihi bakımından önemli eserler arasında camiler gelir. Bunlar arasında  en önemlisi Van kalesinin batısındaki Ulu cami’dir. Yapılış tarihi kesin olarak bilinmiyor. Fakat XIV. yy.a ait bir Karakoyunlu yapısı olduğu tahmin edilir. Bugün sadece bir kısmıyla minare ve buna bitişik duvar kaıntıları ayakta olan caminin batı yönünde bir avlusu ve avlunun ortasında da küçük bir şadırvanı vardır. Dikdörtgen bir planı olan caminin dış duvarları ve minaresinin alt kısmı kesme taşın, üst kısımları tuğladan yapılmıştır. Kubbesinin intikali mukamaslı tromplarla sağlanmıştır. Bu kısımda son derece ilgi çekici bir işçilik görülür.

Hüsrevpaşa camii , eski Van şehrinde, III.Murad  devrinde Köse Hüsrev Paşa tarafından Mimar Sinan‘a yaptırıldı. (1565). Kare planlı ve tek kubbeli olan camide Sinan geniş tromplu kubbe kullanmak suıetiyle ferah ve yüksek bir mekan yaratmıştır. 

Van Gezilecek Yerler

1-Akdamar Adası

2-Van Gölü

3-Van Kalesi

4-Muradiye Şelalesi

5-Van Kedisi Evi

6-Hoşap Kalesi

Ayrıca şehir ile ilgili daha detaylı bilgi almak istiyorsanız  Van Belediyesi sitesini ziyaret edebilirsiniz.  

Akdamar Adası
Akdamar Adası

Son güncelleme :

    Yorum Yap