1. Ana Sayfa
  2. Şehir Rehberi
  3. Sivas | 58 | Şehir Rehberi

Sivas | 58 | Şehir Rehberi

Sivas şehir rehberi, Türkiye’nin nüfusa göre 32. şehri,İç Anadolu bölgesinin Yukarı Kızılırmak bölümünde il merkezli şehir ; Şehrin toplam nüfusu 2019 yılı tüik verilerine göre 646.608 ‘dir. Sivas ilinin Plaka kodu 58 şehirler arası telefon kodu 0346 dır. Sivas ilinin posta kodu 58000, rakımı 1.285 metredir. Şehir, Kızılırmak vadisinin kuzey kıyısında, ırmağa 3 km kadar uzaklıkta, 1.285 m yükseltide kurulmuştur. Vadinin düz zemini üzerinde dik yamaçlarla yükselen yaylalar (Meraküm yaylası) arasından gelen iki akarsudan biri şehrin içinden geçer (Tavra suyu); öteki de biraz daha doğudan geçerek Kızılırmak’a dökülür (Mısmıl ırmağı). Sivas, Cumhuriyet devrinde yapılan demiryollarıyla Ankara, Samsun, Erzurum ve Malatya‘ya bağlandı. Sivas’ın karayoluyla Samsun ırmağına uzaklığı 342 km, Ankara‘ya uzaklığı 444 km’dir; bu uzaklıklar demiryoluyla 397 ve 600 km’ye ulaşır. Şehir, Kızılırmak yatağından kuzeydeki yaylaların dik kenarına doğru hafif bir eğimle yükselen bir zemin üzerine yerleşmiştir

Yazımızda Sivas şehir rehberini,ilçe ve mahallelerini, coğrafi özelliklerini, iklim özellikleri ve yeryüzü şekillerini, detaylı şehir tarihini, jeolojik yapısını, kısaca gezilecek yerlerini ve şehir ile ilgili resimleri, Sivas hakkında ki bilgileri sitemizde bulabilirsiniz.

Sivas Şehri Hakkında Bilgi – Şehir Rehberi

Sivas Şehri İlçeleri ve Mahalleleri

Sivas ilinde toplam 17 ilçe ve 252 mahalle bulunmaktadır. İlçeleri : 

1-Akıncılar

2-Altınyayla

3-Divridiği

4-Doğanşar

5-Gemerek

6-Gölova

7-Gürün

8-Hafik

9-İmranlı

10-Kangal 11-Koyunhisar 12-Merkez 13-Suşehri 14-Şarkışla 15-Ulaş 16-Yıldızeli 17-Zara

Sivas İlçeleri
Sivas İlçeleri

Sivas Şehir Rehberi – Coğrafi Özellikler(İklim,Bitki Örtüsü,Dağları,Ulaşım,Akarsu,Geçim Kaynağı)

Sivas ili topraklarının büyük kısmı İç Anadolu’nun Yukarı Kızılırmak bölümünde yer alır; bir kısmı da güneydoğuda Doğu Anadolu’nun Yukarı Fırat bölümüne, kuzeydoğuda Doğu-Orta Karadeniz bölümlerine girer. Sivas ili kuzeyde Tokat ve Ordu, kuzeydoğuda Giresun, doğuda Erzincan, güneyde Malatya ve Maraş, güneybatıda Kayseri, batıda Yozgat illeriyle sınırlanır;

Sivas Fiziki Coğrafya, Dağları

Sivas ili, genel olarak İç Anadolu’nun ortalama yükseltisi en fazla olan topraklarını meydana getirir. Önce doğubatı, sonra kuzeydoğu-Güneybatı doğrultularında bir çukur eksen meydana getiren, bazen dar boğazlar, yer yer de oluk biçimli ovaların birbirine eklenmesiyle meydana gelen Kızılırmak vadisi, il topraklarının engebe çizgilerini biri kuzeyde, öteki güneyde olmak üzere iki kesime ayırır. En kuzeyde Kelkit vadisinin ötesinde, Kuzey Anadolu kıyı dağlarının (Canik kesimi) güneye bakan yamaçlasının dışında, Kızılırmak vadisinin kuzeyinde kalan kesim, Kuzey Anadolu dağlarının yayılma alanı içinde yer alır. Bunların başlıca dorukları doğudan batıya Kızıldağ (3.025 m),Köse dağı (2.812 m), Tekelidağ (2.643 m), Asmalıdağ (2.416 m), Dumanlıdağ (2.447 m), Yıldız dağıdır (2.552 m). Güneybatıya doğru bu diziye Çamlıbel dağı (1.731 m) ve Yozgat ili sınırında Akdağ-Karababa dağı (2.245 m) sırası eklenir. Bu dağların yapısında billuri kayaçlarla birlikte Birinci zamanın şiddetli kıvrılmış ve yer yer metamorfize olmuş yereyleri, ikinci zamana ait tortul katmanlar ve yeşil kayaçlarla kuzey kesiminde geniş yer tutan kretase lav ve tüfleri görülür.

Kızılırmak vadisinin güneyinde kalan kesimde Uzunyayla’da hemen hemen kesintiye uğrayan Orta Toros doğrultusunu (güneybatı- kuzeydoğu) Doğu Toroslar doğrultusuna (batı-doğu) bağlayan dağlara rastlanır. Sivas-Malatya demiryolunun geçtiği alçalmış kesimde Tecer dağı (2.239 m), bunun kuzeydoğu uzantısı üzerinde Gürlevik dağı (2.688 m), Bey dağı (2.577 m) ve Çengellidağ (2.596 m) görülür. İlin güneydoğu sının boyunda da Gürün dağları (2.300 m) ve Çalgal dağı (2.736 m) gibi doruklar vardır. 

Sivas İklim,Bitki Örtüsü,Akarsuları

Sivas ili topraklarında kışlar soğuk ve sürekli karasal bir iklim hüküm sürer. Bu bakımdan kuzeyde Kelkit vadisi gibi fazla yüksek olmayan kesimle ilin orta ve güney kesimlerindeki yüksek yayla alanları arasında önemli farklar görülür. Yağışlar genellikle azdır; ancak İç Anadolu’nun öteki kesimlerindeki düşük seviyeye inmez. Sivas şehrinde yapılan uzun sureli meteoroloji gözlemlerine göre ortalama sıcaklık en soğuk ayda -4°0C, en sıcak ayda (ağustos) 18°7C, kaydedilen en düşük ve en yüksek sıcaklıklar -34°C ve 38°3C’tır.Sivas ili Tabii bitki örtüsü, iklim ve yer şekillerine uygun olarak geniş ölçüde bozkır karakteri taşır.

Sivas ili topraklarının orta kesimini meydana getiren büyük kısmının suları Kızılırmak tarafından toplanır ve bu ırmak, ilin kuzeydoğu kenarından doğar. Yeşilırmak’ın en önemli kolu olan Kelkit suyu da ilin kuzey kenarını boylar; Yeşilırmak da bu kesimden doğar. İlin güneydoğu kesiminde sular Fırat’a gider (Çaltı ve Tohma çaylan). Suların biıçoğu derin vadiler içinde aktığından sulamada yararlı olmaz. Kızılıımak aldığı kollarının (Hafik yakınlarında aldığı Acısu gibi) geçtiği yereyde, buharlaşmanın hızlandığı ve yağışların hemen hemen yok olduğu sırada sulama için kullanılamaz duruma gelir. Sivas ilinin özellikle bu kesimlerinde alçılı su tutan birçok küçük ve genellikle dışarıya akışsız göl bulunur (Hafik ile Zara arasındaki Tödürge gölü gibi).

Çifte Minareli Medrese
Çifte Minareli Medrese

Sivas Şehir Tarihi

Sivas Tarihte Neden Önemlidir ? 

Sivas, Anadolu’da, uzun bir geçmişi olan ve önemini sürekli olarak korumuş bir şehirdir. Önemli yolların düğüm noktasında ve korunmaya elverişli bir yerde kuruldu. Bu yollardan biri Güney İran (Fars) ve Mezopotamya’yı Karadeniz kıyısına (Sinop sonra Samsun) bağlamak üzere Amid (Diyarbakır) – Harput – Malatya üzerinden ve Tecer dağı geçidinden Sivas’a geliyor, Çamlıbel geçidini aşarak Yeşilırmak havzasından (Tokat, Amasya) Karadeniz kıyılarına ulaşıyordu. Başka bir yol Akdeniz kıyılarından, Konya ve Kayseri taraflarından Sivas’a gelerek buradan Kızılırmak vadisi boyunca uzanıyor; Zara’da, biri kuzeyde Koyulhisar üzerinden Karadeniz kıyısına ulaşıyor, öteki doğuda Erzincan ve Erzurum‘a yöneliyordu. Ayrıca bir yol da, batıda Akdağmadeni üzerinden Ankara’ya, başka bir yol Niksar üzerinden Karadeniz kıyısına ulaşıyordu. Böylece bir ulaşım merkezi durumunda olan şehir, kurulduğu yerin korunmaya elverişli olması yüzünden, gelişebilmek ve birçok sarsıntı geçirdikten sonra tekrar kalkınmak imkanını bulabildi.

Sivas Adı Nereden Gelmektedir?

Şehrin ilk olarak ne zaman kurulduğu bilinmiyor. Sivas’ın bugünkü adı Sebasteia‘dan türedi; şehre bu ad, Roma devletinin imparatorluk devri başında, Pontos kraliçesi Pythodoris tarafından verildi. Roma imparatorluğu çağında gelişen şehir, Bizans devrinde de önemini korudu. Justinianus tarafından büyük bir eyalet merkezi haline getirilerek surlarla çevrildi; fakat Bizans’ın zayıf zamanlarında saldırılara uğradı. VII.yy.ın ilk yansında İran Sasani devleti, ikinci yansında da müslüman Araplar tarafından yağmalandı; sonra da bir süre küçük yerli devletler elinde önemini kaybetti.

Selçuklu Türkleri Malazgirt savaşından önce Sivas’a kadar uzandılar ve şehri bir ara ele geçirdiler (1059’a doğru). Fakat yörenin kesin olarak Türk hakimiyetine girmesi, Malazgirt savaşından kısa bir süre sonra oldu. Sivas’ı, Kutulmuşoğlu Süleyman Şahın kumandanlarından emir Danişment ele geçirdi. Şehir uzun bir süre Danişmentlilerin elinde kaldıktan sonra,1774’te II.Kılıç Arslan tarafından Selçuklu devleti sınırlan içine alındı. Selçuklular devrinde Sivas yeniden gelişti.

Sivas’ta Osmanlı Dönemi

Şehrin surları, 1221’e doğru, Sultan Alaeddin Keykubad tarafından onartıldı; fakat kısa bir süre sonra Moğolların saldırıları başladı ve Kösedağ yenilgisinden (1243) sonra Sivas da Selçuklu topraklarıyla birlikte Moğolların eline geçti. Sivas anıtlarının en önemlileri, XIII. yy.ın ikinci yarısındaki İlhanlılar devrinde yapıldı. Sivas, Kayseri ile birlikte İlhanlıların Anadolu’ya gönderdikleri valiler tarafından merkez olarak kullanıldı. XIV. yy.ın ilk yansında Sivas’a gelen lbni Battuta, burayı İlhanlıların Anadolu’daki en büyük şehri olarak tanımlar. İlhanlı valilerinden Alaeddin Eretna (Ertana) Bey, 1343’te bağımsızlığını ilan ederek, önce devletine merkez olarak Sivas’ı seçtiyse de daha sonra Kayseri’ye taşındı. Eretna’nın 1352’de ölümünden sonra Kadı Burhaneddin onun yerini aldı; fakat Akkoyunlu beyi Karayülük Osman ile yaptığı bir savaşta öldü(1398). Bunun üzerine Sivaslılar, Osmanlı Devleti padişahı Yıldırım Bayezid’i çağırarak topraklarını ona teslim ettiler. 1400 yazında Timur, 18 günlük bir kuşatmadan sonra Sivas’ı ele geçirdi; şehri savunan askerleri öldürttü, halkı kılıçtan geçirtti, şehri yağmalattı ve surları yıktırdı. Sivas, bu yıkıntıdan uzun süre kurtulamadı. Timur istilasından sonra şehir, bir sure Kadı Burhaneddin‘in damadı Mezid Beyin elinde kaldı.1403-1408 arasında tekrar Osmanlı hakimiyetine geçt ve bir eyalet merkezi oldu.

Evliya Çelebi’nin Sivasa Gelmesi ve Cumhuriyet Dönemi

XVII. ve XIX. yy.lar arasında, zaman zaman Anadolu’da meydana gelen ayaklanmalardan zarar gördü. 1649’da şehirden geçen Evliya Çelebi, surların kuşattığı alanda 44 mahalleye bölünmüş 4.600 ev bulunduğunu, aynca Yukarıkale adını verdiği İçkale (Topraktepe) ve Paşa kalesindekilerle birlikte ev sayısının 6.060’ı bulduğunu yazar. XIX. yy. gezginlerinin şehir nüfusu için verdikleri sayılar genellikle birbirini tutmaz. Bu yüzyılın sonuna doğru nüfusun 30.000 – 43.000 arasında değiştiği sanılıyor. Evlerinin çoğu kerpiç duvarlı, toprak damlı ve bakımsız olan Sivas’ın sokakları da çoğunlukla kaldırımsız dar ve düzensizdi. İmparatorluğun son devrelerinde bazı valilerin çabalarıyla birkaç büyük cadde açıldı; hükumet konağı, okul ve kışla gibi bazı taş binalar yaptırıldı.

Kurtuluş savaşının hazırlık döneminde Mustafa Kemal (Atatürk), önce, Samsun‘dan Sivas’a 27 haziran 1919’da gelerek bir iki gün kaldı; sonra Erzurum dönüşü burada 14 Eylül 1919’da Sivas Kongresi‘ni topladı ve 18 Aralık 1918’de Ankara’ya gitmek üzere şehirden ayrıldı. 1927’de yapılan ilk sayımda Sivas’ın nüfusu 29.706 olarak tespit edildi. Bu sayı önce yavaş bir artış göstererek 1950’de 52.234’e vardı, 1960’ta 93.368, 1965’te 108.320 oldu. 

Önerilen Yazı

Sivas Kongresi

Sivas Tarihi Eserler Tarihi Yerler

Sivas, Selçuklu ve Osmanlı eserleri bakımından çok zengindir. Özellikle Selçuklu devrinde önemli bir merkez olan şehirde bu devre ait bir çok eser vardır. 

Sivas Selçuklu ve Osmanlı Devri Eserleri

Ulucami; şehrin ortasında, Ulucami caddesindedir. Selçuklu sultanı Kutbeddin Melikşah devrinde Abdülahi adlı biri tarafından yaptırıldı (1197). 

Gökmedrese; Topraktepe’nin doğu tarafındadır. Selçuklu veziri Sahib Ata tarafından yaptırılmıştır(1271). Buruciye medresesi; Hükumet konağı yakınında, Medreseler sokağındadır. Hacı mesut medresesi olarak da tanınır. Kapının üzerinde bulunan kitabesinden III.Gıyaseddin Keyhüsrev devrinde Muzaffer Barucirdi tarafından yapıldığı anlaşılıyor. Buruciye medresesi , Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 1965-1966 yıllarında onarıldı. 1967’den itibaren Arkeoloji müzesi olarak kullanılıyor. 

Darülhadis (Çifteminareli Medrese); Medreseler sokağında bulunur. Kitabesine göre İlhanlı vezirlerinden Şemseddin Cüveyni tarafından yaptırılmıştır(1271-1272). Darüşşifa (Keykavus şifahanesi), Medre­seler sokağında, Çifteminareli medresenin karşısındadır. Portal üzerindeki kitabesinden ve vakfiyesinden I.İzzeddin Keykavus tarafından yaptırıldığı (1217) anlaşılıyor.

Güdükminare (Şeyhhasanbey türbesi). Eretnaoğullarından Alaeddin Esad’ın büyük oğlu şeyh Hasan Bey için yaptırıldı (1347). Türbe, basık bir minare görünüşünde olduğu için halk arasında bu adla bilinir. 

Sivas Gezilecek Yerler

1-Gökpınar Gölü

2-Çifte Minareli Medrese

3-Atatürk Kongre ve Etnografya Müzesi

4-Şuğul Vadisi

5-Sivas Ulu Camii

6-Paşa Fabrikası Piknik ve Mesire Alanı

Ayrıca şehir ile ilgili daha detaylı bilgi almak istiyorsanız  Sivas Belediyesi sitesini ziyaret edebilirsiniz. 

Gölpınar Gölü Sivas
Gölpınar Gölü Sivas

Son güncelleme :

    Yorum Yap