1. Ana Sayfa
  2. Şehir Rehberi
  3. Siirt | 56 | Şehir Rehberi

Siirt | 56 | Şehir Rehberi

Siirt şehir rehberi, Türkiye’nin nüfusa göre 58. şehri, Güney Doğu Anadolu bölgesinin Dicle bölümünde il merkezli şehir ; Şehrin toplam nüfusu 2019 yılı tüik verilerine göre 331.670 ‘dir. Siirt  ilinin Plaka kodu 56 şehirler arası telefon kodu 0484 dür. Siirt ilinin posta kodu 56000, rakımı 895 metredir. Şehir, deniz düzeyinden yaklaşık olarak 900 m yükseklikte az eğimli bir ovada kurulmuştur.Kuzey doğuda Tayyartepe, doğuda Türktepe, güneyde Harmantepe, güneybatıda Keşantepe gibi az yüksek, fakat dik yamaçlı engebelerin sınırladığı ova batıya doğru açılır.

Yazımızda Siirt şehir rehberini,ilçe ve mahallelerini, coğrafi özelliklerini, iklim özellikleri ve yeryüzü şekillerini, detaylı şehir tarihini, jeolojik yapısını, kısaca gezilecek yerlerini ve şehir ile ilgili resimleri, Siirt hakkında ki bilgileri sitemizde bulabilirsiniz.

Siirt Şehri Hakkında Bilgi – Şehir Rehberi

Siirt Şehri İlçeleri ve Mahalleleri

Siirt ilinde toplam 7 ilçe ve 63 mahalle bulunmaktadır. İlçeleri : 

1-Baykan

2-Eruh

3-Kurtalan

4-Merkez

5-Pervari

6-Şirvan

7-Tillo

 

 

siirt ilçeleri
Siirt İlçeleri

Siirt Şehir Rehberi – Coğrafi Özellikler(İklim,Bitki Örtüsü,Dağları,Ulaşım,Akarsu,Geçim Kaynağı)

Siirt ili, Doğu ve kuzeybatı kesimleri Doğu Anadolu bölgesinde (Hakkari ve Yukarı Fırat bölümleri), batı kesimi Güney Anadolu bölgesinde (Dicle bölümü) yer alan Siirt ili, doğuda Hakkari ve Van illeri; kuzeyde Bitlis ve kısmen Muş ile, batıda Diyarbakır ili ve güneyde Mardin iliyle çevrilidir. 

Siirt Fiziki Coğrafya, Dağları

Siirt ili toprakları, Güneydoğu Toros sistemi içinde yer alan kuzey ve doğu kesimlerinde çok engebelidir. Bu kesimlerde bulunan Sason ilçesindeki Malato dağı (Aydıntepe) 2.967 m , Pervani ilçesinde ki Herakol dağı (Yazlıca) 2.943 m, Baykan ilçesinde Tandur dağı 2.710 m ve Şirvan ilçesinde Beknavi (Doğrusal) dağı 2.650 m’ye ulaşır. Şırnak ilçesinin güney sınırında adı Tufan efsanesine bağlanan Cudi dağı 2.650 m’ye ulaşır. Şırnak ilinin güney sınırında adı Tufan efsanesine bağlanan Cudi Dağı 2.0789 m yüksekliktedir. İlin batı kesimleri daha az engebeli, tepelik ve yaylalık bir görünüş alır: Dizle ırmağının başlıca kolları olan Batman ve Garzan çayı kollarının taban yükseltisi 500 m altına düşer. Bu kesimde yükseltisi 1.500 m’yi geçmeyen tepelere rastlanır.

Siirt ilinde Birinci zamana ait metamorfik yapılı billurlaşmış şistlere ve kireçtaşlarına, Güneydoğu Toros kesiminde rastlanır. Bunun dışında en çok ikinci zamanın son devri (Kretase) ve üçüncü zaman yereyleri görülür. Midyat kalkeri diye adlandırılan ve tepeleri kaplayan oluşum, Siirt yöresinde yapıtaşı olarak çok kullanılır. Bunların üzerinde, düzlükleri kaplayan kil, killi kireç ve kum taşlarından oluşmuş gölsel neojen (miyosen-pliyosen) katmanları görülür. Bunlar arasında rastlanan ve “cas” taşı adı verilen alçı taşından elde edilen alçı, yapı işlerinde kullanılır. Bu, genç neojen serisi, Siirt’in doğusunda, kuzeyinde, Kurtalan, Beşiri ve Batman dolaylarında geniş yer kaplar; özellikle Siirt’in güneybatısında doğu-batı doğrultulu, güney yamaçları dik eğimli veya kırıklı, kuzey yamaçları yatık eğilimli antiklinaller (petrol kapanları) meydana getirir; bu bölgeler, Türkiye’nin önemli petrol alanlarıdır: Raman, Batı Raman, Germik, Garzan, Reşan, Kentalan v.b.

Siirt İklim,Bitki Örtüsü,Akarsuları

Siirt ili toprakları iklim bakımından , yazları çok sıcak, kışlar soğuk geçer. Yağış tutarı genellikle yeterliyse de, yaz aylarının kurak geçmesi bitki örtüsünü olumsuz olarak etkiler. Siirt şehrinde yapılan uzun süreli meteoroloji gözlemlerine göre ortalama sıcaklık en soğuk ayda 2°3 C, en sıcak ay da 30°5 C; kaydedilen en düşük ve en yüksek sıcaklıklar -19°3 C ve 42°7 C’tır. Yüksek sıcaklığın 30° C’ı geçtiği günlerin ortalama sayısı 111,8; sıcaklığın 0°C altında kaldığı gün sayısı 3,6; donlu günlerin ki 46,2’dir. Yıllık yağış ortalaması 749 mm, yağışlı günlerin ortalama sayısı 90,7; karlı günler sayısı 6,9; karla örtülü gün sayısı 18,7’dir, yıllık yağışın mevsimlere dağılışı da şöyledir (yüzde ile): kış, 42; ilkbahar, 38; yaz, 1,5; sonbahar, 18,5.

Siirt ilinin dağlık kesimlerinde, 1.200 – 2.500 m arasında kurakçıl karakterli ve büyük ölçüde bozulmuş bir orman örtüsü (özellikle meşe, ayrıca yabani fıstık ve ardıç) yaygındır. Az engebeli ve alçak kesimlerde, ilkbaharda yeşeren, yazın kuruyan bozkır hakimdir. İlde geyik, dağ koyunu,dağ keçisi, vaşak ve yaban domuzu bulunur, keklik avlanır.

Siirt ilinin bütün akarsuları genellikle güney ve güneydoğu doğrultusunda akarak Dicle ırmağına kavuşur ve bu ırmak da Siirt-Mardin illeri arasında sınır çizgisinin büyük bir kısmını meydana getirir. En önemli kol olan Botan çay, Pervari ilçesinde il topraklarına girer; Siirt’in güneyinde Kezer çayını alarak Dicle’ye katılır. Garzan çayı, Sason dağlarından iner. Batman çayı, Siirt ve Diyarbakır illeri arasında sınır meydana getirir. ilin büyük akarsuları yazın tam kurumaz ve ilkbaharda kabarır. Bunların dışındaki sular yazın kurur.

Delikli Taş - Siirt
Delikli Taş – Siirt

Siirt Şehir Tarihi

Siirt Adı Nereden Gelmektedir?

Siirtin ne zaman ve kimler tarafından kurulduğu bilinmiyor. Siirt kelimesinin sami dillerinden geldiğini ileri sürenler vardır. Bazı kaynaklar bu adın Kaide dilinde “şehir” anlamına gelen Keert (Kaarat) sözünden türediğini ileri sürer. Ermeni krallarından Tigranes tarafından kurulan Tigranokerta’nın (Tigranes şehri) burada kurulduğu söylenir. Ancak, yapılan araştırmalar bu görüşü doğrulamıyor. Siirt ilkçağda Tigranes tarafından kurulan devletin sınırları içindeydi, komşu devletlerin eline geçti. Fakat, hiç bir zaman önemli bir kültür merkezi olmadı. Bazı tarihçiler bu şehrin daha önce mezopotamya devletlerinin elinde bulunduğunu, Asur, Babil ve Medler tarafından bir çok saldırıya uğradığını, boyuna el değiştirdiğini ileri sürer. Siirt’in İskender’den sonraki tarihi kesinlikle bilinir. Bir süre İranlıların elinde kalan bu bölge III. Dara’nın İskender’e yenilişinden sonra (M.ö. 332) Makedonyalıların eline geçti.

Siirt’te Müslümanların ve Türklerin Dönemi

İskender’in ölümünden sonra Selefki devletinin sınırları içine girdi. Bi ara sasani, sonra roma yönetimi altında kaldı. Roma’nın ikiye ayrılışından (M.s. 395) sonra Bizans’a bırakıldı. Zaman zaman Bizanslılarla İranlılar arasında el değiştiren Siirt Halife Ömer zamanında müslümanların eline geçti. Diyarbakır ve Hasankeyf (Hısnıkeyfa) yönetim bölgesi içine alındı. XI. yy.da Mervanilerin elinde bulunan şehir sonra İmadeddin Zengi tarafından alındı (1144). Celaleddin Harizmşah’ın Moğollara yenilmesi üzerine şehir baştan başa yıkıldı.Bir süre sonra İlhanlıların, daha sonra Celayirlilerin eline geçti.

Timur’un Anadolu’ya saldırması üzerine burayı Akkoyunlular aldı. 1500’de Safeviler tarafından alındı. O dönemlerde Siirt, Hasankeyf’te hüküm süren Eyyubilerden gelme Malikan hanedanının yönetimi altındaydı.  Hanedanın başına bulunan Malik Halil’i İran hükümdarı Şah İsmail Safevi esir alarak Tebriz’de hapsetti. Çaldıran savaşında Yavuz Sultan Selim’e yenilen Şah İsmail kaçınca (1514), İdrisi Bitlisi’nin aracılığıyla Malik Hali, Osmanlı İmparatorluğu yönetimi altına girdi ve Diyarbakır beylerbeyliği Bıyıklı Mehmed Paşaya bağlı olarak Siirt’te bir süre daha hüküm sürdü.  Siirt, yönetim bakımından Diyarbekır vilayetine bağlı sancaklardan biriydi. 1884’te, Diyarbekir’den ayrılarak Bitlis vilayetine bağlandı. Cumhuriyet dönemine kadar Bitlis’e bağlı kaldı, sonra ayrı bir vilayet (il) oldu. 

Siirt Tarihi Eserler Tarihi Yerler

Siirt’te en önemli eser yapılış tarihi bilinmeyen, Selçuklulardan kalma Ulucami’dir. Cami, 1129’da Selçuklu sultanı Muizüddin Mahmud ve 1260’ta Mücahid İshak tarafından onartıldı, vakıf olarak hamam ve dükkanlar yaptırıldı. Cami ortada büyük, yanlarda daha küçük kubbelerle örtülüdür. Ağaç işlemeciliğinin en güzel örneklerinden biri olan mimber 1933’te Ankara Etnoğrafya müzesine kaldırıldı. Silrt’te başka bir önemli cami de Meliküssalih Nasırüddin tarafından 1265’te yaptırılan Çarşı veya Asakir camii’dir. Bu iki camiden başka yapılış tarihi bilinmeyen ve bugün Cumhuriyet camii adıyla anılan bir cami vardır. Eski bir yapı olduğu ve daha önce burada İsa peygamberin havarilerinden Yahova’nın mezarının bulunduğu söylenir.

Cumhuriyet camiine bitişik Sak Ul Ayn çeşmesi de Selçuklulardan kalmadır. Birinden tatlı, ötekinden acı su akan iki musluklu çeşmenin önünde, musluklardan akan suların toplandığı iki havuz vardır. Siirt’e bağlı ilçe ve köylerde de önemli yapılar bulunur. Bunlar arasında Aydınlar (Tillo) bucağında Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın hocası İsmail Fakirullah adına yaptırdığı türbe önemlidir. Siirt’teki eski eserlerden biri de İbrahimbey camii’dir (1117). İlçelerde Selçuklulardan kalma kale yıkıntıları vardır. Yine aynı yerde bulunan Sultanmemduh türbesi önemlidir. Bu türbe kendisinden önce ölen oğlu Şeyh Abdurrahman adına Sultan Memduh tarafından yaptırıldı (1246). Yeniçevre ilçesinde yerli kireçtaşından yapılan Veyselkarani türbesi de ilçenin önemli bir anıtıdır. Kozluk ilçesinde Ebubekir Raşki’nin 1485’te yaptırdığı kubbelerle örtülü Hızırbey camii en önemli yapıdır.Beşiri ilçesi içinde, Dicle ırmağının kuzeyinde, Hasankeyf’in karşısında yükselene Raman dağı (1.228 m).

Siirt Gezilecek Yerler

1-Veysel Karani Türbesi

2-Delikli Taş

3-Siirt Ulu Camii

4-Hz. Veysel Karani Tabiat Parkı

5-Rasıl Hacar

Ayrıca şehir ile ilgili daha detaylı bilgi almak istiyorsanız  Siirt Belediyesi sitesini ziyaret edebilirsiniz. 

Veysel Karani Türbesi
Veysel Karani Türbesi

Son güncelleme :

    Yorum Yap