1. Ana Sayfa
  2. Şehir Rehberi
  3. Nevşehir | 50 | Şehir Rehberi

Nevşehir | 50 | Şehir Rehberi

Nevşehir şehir rehberi, Türkiye’nin nüfusa göre 60. şehri, İç Anadolu bölgesinin Orta Kızılırmak bölümünde Ürgüp yaylası yöresinde il merkezli şehir ; Şehrin toplam nüfusu 2019 yılı tüik verilerine göre 298.339 ‘dur. Nevşehir ilinin Plaka kodu 50 şehirler arası telefon kodu 0384 dür. Nevşehir ilinin posta kodu 50000, rakımı 1.224 metredir. Güvercinlik dağından Kızılırmak’a küçük bir akarsu boyunda; Kahveci dağı yamacında kurulmuştur. Şehir önceleri tepenin yamacında toplanmıştı; bugün vadi boyunca Nar köyüne doğru gelişmektedir. Kayseri (105 km), Niğde (83 km), Konya (225 km), Kırşehir (92 km) ve Ankara’ya yollarla bağlanır. 

Yazımızda Nevşehir şehir rehberini,ilçe ve mahallelerini, coğrafi özelliklerini, iklim özellikleri ve yeryüzü şekillerini, detaylı şehir tarihini, jeolojik yapısını, kısaca gezilecek yerlerini ve şehir ile ilgili resimleri, Nevşehir hakkında ki bilgileri sitemizde bulabilirsiniz.

Nevşehir Şehri Hakkında Bilgi – Şehir Rehberi

Nevşehir Şehri İlçeleri ve Mahalleleri

Nevşehir ilinde toplam 8 ilçe ve 116 mahalle bulunmaktadır. İlçeleri : 

1-Acıgöl

2-Avanos

3-Derinkuyu

4-Gülşehir

5-Hacıbektaş

6-Kozaklı

7-Merkez

8-Ürgüp

Nevşehir ilçeleri
Nevşehir ilçeleri

Nevşehir Şehir Rehberi – Coğrafi Özellikler(İklim,Bitki Örtüsü,Dağları,Ulaşım,Akarsu,Geçim Kaynağı)

Nevşehir ili; Bütünüyle İç Anadolu’nun Orta Kızılırmak bölümünde yer alan Nevşehir ili kuzeyden Kırşehir, batıdan ve güneyden Niğde, doğudan Kayseri ve kuzeydoğudan Yozgat illeriyle kuşatılmıştır.

Nevşehir Fiziki Coğrafya, Dağları

Nevşehir ili, toprakları ortasından doğu-batı doğrultusunda geçen ve yer tabanı alüvyonlu ova görünüşü olan Kızılırmak vadisiyle ikiye bölünür. Güneyde, üçüncü zaman sonundan Dördüncü zaman başına kadar etkinlik gösteren volkanlaşmanın yaydığı lav ve tüflerden oluşmuş bir yayla görünüşündedir (Ürgüp yaylası). Yayla üzerinde aynı yapıda dağlar (Nevşehir’in güneydoğusunda Ogla) dağı, 1 622 m; Derin-Kuyu-Acıgöl arasında Erdaş dağı 1.966 m) yer alır; araya dibi alüvyonlu küçük ova çanakları girer. Kızılırmak kuzeyinde de devam eden yaylanın, tabanında İkinci ve Birinci zaman şist ve kalkerlerinin yer aldığı temel elemanları da bulunur. Bu kesimde 1.500 m’ye varan basık tepeler görülür, ilin en alçak kesimi Kızılırmak vadisidir; taban yükseltisi 800-900 m arasında değişir. Arasında tortul kireçli tabakaların da görüldüğü tüf alanı aşınımın etkisiyle iyice kazılmış ve oyulmuş, ünlü peribacaları meydana gelmiştir. Yörenin yeraltı şehirler ve kilise kalıntıları bu türler içinde açılmıştır.

Nevşehir İklim,Bitki Örtüsü,Akarsuları

Nevşehir ili, İklim bakımından sert step iklimi karakteri gösterir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar sürekli ve yağışlıdır. Nevşehir meteoroloji istasyonunun pek uzun olmayan bir süre içinde yapılan gözlemlerine göre en soğuk ayın ortalama sıcaklığı 0,1C, en sıcak ayınki 21,3C, en düşük ve en yüksek sıcaklıklar -23°,6C ve 370,6C, yıllık ortalama yağış 386 mm, yağışlı günler sayısı 97’dir. Yağışların mevsimlere dağılışı şöyledir (yüzde olarak) ; kış 35, ilkbahar 39,5, yaz 12,5, sonbahar 13, karlı günler sayısı 17,7, yerin karla örtülü olduğu günler sayısı 35,4’tür. Yağış gözlemleri yapılan iki istasyondan Gülşehir’in ortalama yıllık yağışı 348 mm, Avanos’unki 313 mm’dir. Gülşehir’de yağışların mevsimlere dağılışı şöyledir (yüzde olarak) : kış 34,5, ilkbahar 36, yaz, 11, sonbahar 18.

Nevşehir ili, tabii bitki örtüsünün esas topluluğu steptir, ormanlara ancak dağ yamaçlarında küçük lekeler halinde rastlanır. Ovalarda ise köy çevrelerinde söğüt ve kavak ağaçları yetişir. Akarsu ağının en önemli unsuru Kızılırmak’tır; yörenin başlıca sularını toplar; güneyden Damsa, Nevşehir, Acısu, kuzeyden Kızıl öz suyu. (Damla suyu üzerinde biri aynı adı taşıyan, diğeri Acıgöl yakınında Tatların barajları. Bu barajların arkasında biriken sudan sulama alanında faydalanılır.) Acıgöl (krater gölü) Tatların barajı açılınca kurutuldu.

Devrent Vadisi
Devrent Vadisi

Nevşehir Şehir Tarihi

Nevşehir Adı Nereden Gelmektedir?

Şehir, eski çağlarda Nyssa; Orta ve Yeni çağlarda Muşkara diye bilinirdi. Nevşehir’de yapılan kazılardan elde edilen buluntulara göre şehrin çok eski bir tarihi vardır. G. Jerphanion, H. Rett ve Tierry, kazılarında, özellikle, geç devre ait kalıntılar ele geçirdiler. Nevşehir’e yakın eski köylerden biri olan Sinasun’da kayalara oyulmuş Bizans tarzında dehlizler bulundu. Eski Nyssa, Kappadokia’nın ünlü dört şehri arasında yer alır. Nyssa’dan bugüne sadece Göreme vadisindeki kilise, mabet ve mağara kalıntıları gelmiştir.

Kızılırnıak’ın kollan arasında güçlü bir devlet kuran Hititler, hakimiyetlerini genişleterek Kızılırmak havzasından çıktılar ve Güney Kappadokia’ya ve Komana havalisine yayıldılar. Bu arada Nyssa’yı da hakimiyet alanları içine aldılar. M. ö. VI. yy.da bütün Anadolu ile birlikte Pers hakimiyetine giren Nyssa, Büyük İskender tarafından Makedonya devleti sınırları içine alındı. İskender imparatorluğu parçalanınca bu topraklar önce Seleukos, sonra da Kappadokia krallığının eline geçti. Bölge, merkezi Kayseri olan bu krallıktan sonra Romalıların eline geçti. M. ö. 395’te Roma imparatorluğu ikiye ayrılınca Nyssa Doğu Roma ‘nın payına düştu.

Nevşehir’de Türk Hakimiyeti

VI. ve XII. yy.larda dini bir merkez olan Göreme ile Nyssa 1072’de türk hakimiyetlne girdi. Bölgede bulunan sanat eserlerinden anlaşıldığına göre; Taras, Karlı, Karsadur, Kulbak, Caruk, Cuk, Çungarya, Keş, Kaş, Bayıl, Bayındır, Kongur, Büdüz, Kıyan, Özbek, Erbek, Babai ve Yuğu adları ile anılan boylar Nyssa ve Göreme’ye yerleştiler. Bölgenin eski halkı yerlerini yeni gelenlere bıraktı. Bu tarihten sonra yöredeki Bizans köyleri ve kasabalarına karşı Türk köyleri kurulmaya başladı. Gören, Nar, Muşkara yeni kurulan köyler arasındaydı. Büyük Selçukluların bir kolu olan Anadolu Selçuklu devleti zamanında Muşkara, Doğuya ve İran’a giden kervan yolu üzerinde Ürgüp kazasına bağlı bir köydü.

Zaman zaman Danişmentliler ve Anadolu Selçukluları arasında el değiştirdi. Fakat çoğunlukla Anadolu Selçuklularının elinde kaldı. II.Kılıç Arslan eski bir Türk geleneğine uyarak ülkesini on bir oğlu arasında paylaştırınca, Muşkara, Ankara ile birlikte Mesud’un payına düştü (1190). Ancak Tokat’la hüküm süren Rükneddin şehri, kısa bir süre sonra kardeşinin elinden aldı (1204). Kanlı savaşlara sahne olan Nevşehir bu yöre Mengücükoğullarından Muzafferüddin’e verildi. Anadolu Selçuklu devleti yıkılınca, Moğollar Kırşehir ve yöresiyle birlikte Muşkara’yı da ele geçirdiler ve askeri bir üs olarak kullandılar (1243). Bu arada Moğollara karşı uzlaştırıcı bir siyaset takip eden Nureddin Caca buraya tayin edildi. Nureddin’den sonra Nevşehir’e Eretna devleti, Karamanoğulları ve Dulkadiroğulları hakim oldu. 1515’te Dulkadiroğulları beyliğine son veren Yavuz Sultan Selim, bölgeyi kesin olarak Osmanlı devletine bağladı. Osmanlılar çağında, bölge ö­nemli olaylara sahne olmadı, ancak XVII. yy.da Celali isyanları yüzünden bölgede karışıklıklar çıktı.

Nevşehir Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet Dönemi

Lale devrinin ünlü sadrazamı Nevşehirli İbrahim Paşa zamanında Muşkara çok gelişti. Sarayın mimarbaşı Mehmed Ağa ve bina emini Seyit Mustafa Muşkara’ya gönderildi; birçok eser yaptırıldı. Muşkaralılara görevler verildi. Çoğu derbentçi tayin edildi. Ayrıca Muşkara halkından vergi alınmadı. Pazartesi günleri şehirde pazar kurulmaya başladı. Şehrin adı da Nevşehir oldu. Konya, Niğde, Karaman kadılarına hükümler gönderilerek Muşkara adının kullanılması yasaklandı (1725). Aynı yıl, kurulan  Medrese için Konevi Çelebi müderris olarak seçildi. Padişahın hattı hümayunu uyarınca kadılar Nevşehir’e yerleştiler, bütün mahkemeler burada kuruldu. Kısa bir süre sonra şehrin nüfusu da arttı.

İbrahim Paşa öldürüldükten sonra Nevşehir tekrar önemini kaybetti ve 1870’te sancak haline getirilen Kırşehir, 1902’de Ankara iline bağlı olan 5 sancaktan birinin bucağı oldu. Birinci Dünya savaşından sonra Kırşehir’de kurulan Müdafaai Hukuk cemiyetine, Nevşehir de üyeler göndererek kurtutuş savaşı fikrini destekledi. Savaş sırasında Kırşehir bağımsız mutasarrıflığı içinde yer alan Nevşehir, Cumhuriyet döneminde (Kırşehir İl haline getirilince) Kırşehir iline bağlandı. 20 Temmuz 1954’te Kırşehir ili ilçe haline getirilirken 6429 Sayılı kanunla, Nevşehir il oldu ve Kırşehir’den aldığı Hacı Bektaş, Avanos ve Mucur ilçeleriyle sınırını genişletti. Ancak 1 temmuz 1957’de yürürlüğe giren 7001 Sayılı kanunda Kırşehir tekrar il haline getirilince Nevşehir, daha önce kazandığı Mucur ilçesini Kırşehir’e verdi.

Nevşehir Tarihi Eserler Tarihi Yerler

Kale: Şehrin güneybatısındadır. Selçuklular devrinde yapıldı (XII. yy .). Osmanlılar devrinde Damat İbrahim Paşa zamanında onarıldı. Beşgen planlıdır; 42 mazgalı, 4 burcu, arkada ve önde iki kapısı vardır.

Kaya camii veya Kale camii: Damat İbahim Paşa tarafından yaptırıldı. Kare planlı ve tek kubbelidir. önünde Uç bölümlü bir son cemaat yeri vardır. Minaresi kuzeybatı köşesindedir.

Damat ibrahimpaşa külliyesi. Damat İbrahim Paşa tarafından yaptırıldı. Lale devri Osmanlı mimarisinin İstanbul dışındaki bir örneği olması bakımından önemlidir. Nevşehir kalesinin eteğinde yer alan külliye, cami, medrese, imaret, sıbyan mektebi, hamam ve kervansaraydan meydana gelir. Biri cami kapısında, öteki medrese dış kapısında bulunan kitabelerden külliyenin 1718-1726 arasında tamamlandığı anlaşılır.

Cami (Kurşunlu camii), Uç kapısı bulunan kademeli bir avlu içinde yer alır. önünde beş kubbeli bir son cemaat yeri vardır; 44 m yükseklikteki minaresi sağ taraftadır. Caminin portali iki yanında mihrabiyeler bulunan sivri bir niş içindedir. İç kısımda ana mekanın üzerine, tromplara oturan 16,65 m çapında tek bir kubbe örter. Tromp kemerleri duvara bitişik oluklu yarım sütunlara oturur. Bunlarıdışarıdan destekleyen payandaların arkada bulunanlarının üzerinde kubbeli sekizgen kuleler yer alır. Büyük kubbe kasnağının etrafında da yine kubbeli ve sekizgen sekiz kule vardır. İç kısımda kubbe ve tromplar kalem işi dekorlarla süslenmiştir. Mihrap ve mirnber beyaz mermerden yapılmıştır. Medrese, dikdörtgen planlıdır, avlu kubbeli revaklarla çevrilidir. Kuzeydoğu köşesinde medresenin dershane kısmı yer alır; üzeri 7,60 m çapında pandantifli bir kubbeyle örtülüdür. Kubbe içi ve pandantifler kalem işleriyle süslüdür. Külliyenin kütüphanesi olan bu kısım bugün Şehir kitaplığıdır.

Nevşehir’de, bu eserlerden başka Damat İbrahim Paşa zamanında yapılmış birçok çeşme vardır. Ayrıca iki önemli kaza merkezi olan Ürgüp ve Göreme de eski eserler bakımından zengindir.

Nevşehir Gezilecek Yerler

1-Göreme Milli Parkı 

2-Devrent Vadisi 

3-Kızıl Vadi

4-Museu a Céu Aberto de Goreme

5-Paşabağ

6-Kapadokya Mağaraları

Ayrıca şehir ile ilgili daha detaylı bilgi almak istiyorsanız  Nevşehir Belediyesi sitesini ziyaret edebilirsiniz. 

Göreme Vadisi Milli Parkı
Göreme Vadisi Milli Parkı

Son güncelleme :

    Yorum Yap