1. Ana Sayfa
  2. Şehir Rehberi
  3. Kars | 36 | Şehir Rehberi

Kars | 36 | Şehir Rehberi

Kars şehir rehberi, Türkiye’nin nüfusa göre 61. şehri,Doğu Anadolu’nun kuzeydoğu kesiminde (Erzurum-Kars bölümü) il merkezli şehir ; Şehrin toplam nüfusu 2019 yılı tüik verilerine göre 288.878‘dir. Kars ilinin Plaka kodu 36 şehirler arası telefon kodu 0474 dür.Kars ilinin posta kodu 36000, rakımı 1760 metredir.Ayrıca Kars ilinin kurtuluş günü yıl dönümü olan 30 Ekim de kutlanır(30 Ekim 1920). Aras ırmağının kollarından Arpa çayına dökülen Kars suyu kenarında ve Kars ovası ortasında kurulan şehir, Erzurum’a 205 km, S.S.C.B. sınırına ise 78 km’lik mesafede kara yoluyla bağlıdır.

Kars; Eski ve Yeni olmak üzere iki kısımdan meydana gelir. Eski Kars, kuzeyde dik yamaçlı bir tepe üzerinde yer alan içkale etrafında ve eteklerinde, Kars suyu vadisi boyunda kurulmuştur;evleri, eğri büğrü sokaklar boyunda gelişigüzel serpilmiştir. Asıl çekirdeğini Kaleiçi mahallesi meydana getirir. Bu mahalleden, doğuda Bayrampaşa kapısı ile aynı adı taşıyan eski mahalleye geçilir; batıda, Kars suyunu aşan taş köprü yanında Su kapısı bulunur. Güneyde ise Orta kapı ile Yeni Kars’a açılır. 1878’den sonra yapılan Yeni Kars, güneyde ovaya yayılır. Bu kesim birbirini dik kesen sokak ve caddeler boyunca taştan yapılmış sağlam evlerden meydana gelir ve istasyonun ötesine kadar uzanır. Kars’ın kara renkli bazalt kayalarından yapılmış İçkale’si şehrin görünüşünde esas çizgiyi meydana getirir. Yazımızda Kars şehir rehberini,ilçe ve mahallelerini, coğrafi özelliklerini, iklim özellikleri ve yeryüzü şekillerini, detaylı şehir tarihini, jeolojik yapısını, kısaca gezilecek yerlerini ve şehir ile ilgili resimleri, Kars hakkında ki bilgileri sitemizde bulabilirsiniz. 

Kars Şehri Hakkında Bilgi – Şehir Rehberi

Kars Şehri İlçeleri ve Mahalleleri

Kars ilinde toplam 8 ilçe ve 57 mahalle bulunmaktadır. İlçeleri : 

1-Akyaka

2-Arpaçay

3-Digor

4-Kağızman

5-Merkez

6-Sarıkamış

7-Selim

8-Suruz

 

Kars İlçeleri
Kars İlçeleri

Kars Şehir Rehberi – Coğrafi Özellikler(İklim,Bitki Örtüsü,Dağları,Ulaşım,Akarsu,Geçim Kaynağı)

Türkiye topraklarının kuzeydoğu köşesinde yer alan Kars ili, kuzeyde ve doğuda S.S.C.B.’den 500 km’ye yakın bir sınır çizgisiyle ayrılır. Bu çizgi kuzey kesiminde dağlık bir alandan geçer, yüksek tepeleri aşar, vadileri enine keser; doğu kesiminde Arpaçayı ve Aras ırmağı vadilerini boylar; güneydoğuda Aras vadisi güneyinde S.S.C.B. ve ıran toprakları arasına ince bir dil şeklinde girer. Güneyde Ağrı dağına dayanan ve Aras dağlarının doruk çizgisini boylayan sınır, Kars ilini Ağrı ilinden ayırır; batıda Erzurum iline komşu olan il, kuzeybatıda, Yalnızçam dağları doruk çizgisiyle Artvin ilinden ayrılır.

Kars Yüzey Şekilleri

Yüzey şekilleri bakımından Kars ili yüksek bir memlekettir. Topraklarının en büyük kısmı deniz düzeyinden 2.000 metreden fazla yüksektir. Bu yükseltiyi aşan yaylalar üzerinde her yerde 3.000 m’yi aşan dağlara rastlanır. Yaylalar arasında çukurda kalmış ovaların tabanı bile 1.500 m’nin üstündedir. 1.500’den daha alçak yerler güneyde Aras ve onun başlıca kolu olan Arpaçayı vadileri boyunda dar bir şerit gibi uzanır. Yalnız bu şerit il topraklarının güneydoğusunda genişler ve  çukurlaşır, eski kaynaklarda Sümerliçukur adı verilen geniş bir çukur ova halini alır; bunun tabanı 800 m’ye kadar iner. İklimi, bitki örtüsü ve insanların yaşayışı bakımından farklılık gösteren bu çukur ovanın Aras vadisi güneyinde yer alan Iğdır ovası Türkiye sınırları içinde kalır, kuzey yarısı (Revan ovası) Sovyet Ermenistanı’nda bulunur.

Kars Dağları

Türkiye’nin en yüksek tepesi olan Büyük Ağrı sönmüş volkanı (5.165 m) bu ovanın hemen güneyinde yükselir. Ovanın kuzey kenarında, Ermenistan’da da Ağrı’nın küçük bir modeli olan Alagöz dağı (4.095 m) vardır. ilin yüksek yayla ve ovaları üzerinde yükselen dağlar, bazı kesimlerde toplanarak yöreyi birtakım bölümlere ayırır. Kuzeybatıda Artvin ili sınırı üstünde uzanan Yalnızçam dağları (3.200 m), gerçekte Kuzey Anadolu dağlarının iç sırasına aittir. Bu dağlar, vadilerin yerey içine gömülmediği geniş dalgalı düzlükler görünüşünde olan ağaçsız ve otlak Kars ili yaylalarını, Çoruh ırmağının kollarıyla yarılmış, ormanlık yamaçlarla bezenmiş, son derece engebeli bir yöreden ayırır.

Başka bir sırt kuzeydoğuda S.S.C.B. sınırından başlayarak Çıldır gölü güneybatısında Kısırdağ (3.150 m) ve güneybatısında Allahüekber dağı (3.125 m) ile Erzurum yöresindeki Kargapazarı dağına ulaşır. Bu dağların yükseltisi fazla olmakla birlikte bunlar, zaten yüksek olan yayla tabanı üzerinde çok heybetli görünmez. Başka bir dağlar dizisi Kars’ın  güneydoğusunda Büyük Yağlıca dağı (2.970 m) ve Sarıkamış güneyinde Aladağ (3.134 m) ile belirir.

Son olarak ilin güney sınırı boyunda ve Aras vadisi güneyinde Aras dağları yer alır; bunların doğu ucunda Küçük Ağrı (3.925 m) ve Büyük Ağrı (5.165 m) dağları yükselir, batıya doğru da Kale dağı (3.243 m), Kökse dağı (3.430 m), Perli dağı (3.200 m), Çakmak dağı (3.050 m) sıralanır. Dağ dizileri arasında kalan düzlükler bazı kesimlerde geniş çanaklar görünüşünü alır; bunların çukurlukları na yer yer göller girmiştir (Çıldır gölü gibi). Yükseltisi 2.000 m’ye yaklaşan Göle ovasının da yakın bir çağda boşalmış bir gölün tabanı olduğu sanılmaktadır; ilk­ baharda suların birikmesi, ovanın eski durumunu hatırlatır.

Kars İklim, Bitki Örtüsü

Kars ilinin iklimi daha çok serttir; özellikle kışlar çok şiddetli ve süreklidir. Bunda ılıklaştırıcı deniz havasının etkisinden kat kat dağ sıralarıyla ayrılması ve yükseklik faktörlerinden başka kış mevsiminde büyük Asya kara kütlesi üzerinde yerleşen soğuk ve ağır hava kütlesinin buraya kadar yayılması rol oynar. Kışın termometre sık sık -30°C’ın altına düşer. Ocak ayının ortalama sıcaklığı -12°C’tır ve aralık-mart arasında 4 ayın ortalama sıcaklığı 0°C’ın altındadır. 35 Yıllık bir süre içinde ısının -39°6 C’a düştüğü kaydedildi. Erken başlayan kış, geç biter; kısa bir ilkbahardan sonra geceleri serin, fakat gündüzleri sıcaklığın 30°C üstüne çıkabildiği (en yük!ek 34°6 C) bir yaz gelir. Temmuz ayının ortalama sıcaklığı 17°3 C, Ağustosun ki 17°C’tır. 

Kars Tabii bitki örtüsü, yükselti ve iklim şartlarına uyar. Yaylaların yüksek sırtlarında otsu bitkiler cılız ve seyrek olmakla birlikte, ova kesimlerinde zengin çayırlar görünüşünü alır ve yazın bile yeşilliklerini korur, biçilecek duruma gelir.

Kars Şehir Tarihi

Kars Adı Nereden Gelmektedir?

Kars adının nereden geldiğine dair çeşitli söylentiler vardır. Bunlardan en güçlüsü ve kabul görülen , Kars adının bu çevreye yerleşmiş Karsak Türklerinden türediği veya, Gürcistan – Ermenistan sınırı üzerinde olduğu için verilen Karis – Kalaki (kapı şehir) adından geldiği ileri sürülür.

Kars Tarihi İlk Çağdan Osmanlıya

Kars üç yüzyıl Urartulara bağlı yerli küçük krallıkların yönetiminde kaldı. M.ö. 665’te İskitlerin eline geçti. Selefki kumandanlarından Artaksias bağımsızlığını kazandıktan (M.Ö. 189) sonra Kars bölgesine hakim oldu. Arsaklı sülalesine son veren Sasaniler, Kars ilininde bulunduğu Ararat eyaletini iki yüzyıl kadar İran’a bağlı olarak tuttular. Müslümanlığı doğuşundan az sonra Habib bin Maslama tarafından ele geçirildi. Halifeler Bagrat’lı Aşut’un oğlu Sembad’ı 861’de Hristiyanların patriği ilan ettiler.Sembad’ın oğlu II.Aşut, 25 yıl sonra halifeden kral ünvanı aldı. 928’den itibaren Kars, bir bagratlı hanedanına merkez oldu. Bunlar başkentlerini 962’de Ani’ye taşıyınca, Kars ayrı bir bagratlı kolunun merkezi oldu. Şehrin en eski yapısı olan ve şimdi Kümbet Cami diye tanınan yapı,937’ye doğru Bahratlılar tarafından yapılmıştır. 1045 yılında Kars bölgesi Bizans hakimiyetine girdiyse de 1080’de Selçuklu Sultanı Melikşah bu hakimiyete son verdi ve yöre Erzurum Saltukluları eline geçti.

Kars Kalesi
Kars Kalesi

Kars Tarihi Osmanlıdan Cumhuriyet Dönemine

Kıpçak Türklerinin Selçukluları kovmalarından sonra,Bagrat kırallığı yeniden kuruldu (1118-1124). 1153’te Saltuklular Kars’ı yeniden aldılar ve imar ettiler; şehir 1200’e doğru Sukmanlılara bağlandı. 1206’da Hristiyan atabeyler tarafından zaptedildi; 1239’da Cengiz devletine bağlandı, ilhanlılar zamanında Ani eyaleti sınırları içinde kaldı. 1358’de Celayirlilere, 1380’de Karakoyunlulara bağlandı. 1386’da Timur, Kars kalesini tahrip etti. Şehir 1406’da tekrar Karakoyunluların, 1467’de Akkoyunlu Uzun Hasan’ın eline geçti. Safevi – Akkoyunlu çekişmelerinde Kars harap oldu: Çaldıran savaşından (1514) dönen I.Selim Kars’ı harabe halinde buldu. 1534’te barış yoluyla Osmanlılara geçen Kars, Kanuni Sultan Süleyman tarafından onarıldı. Safevilerin saldırısından sonra şehir II.Murad tarafından tekrar kalkındırıldı ve bir eyalet merkezi oldu. 1604’te I.Şah Abbas’ın kuvvetleri tarafından tahrip edildi; IV.Murad tarafından onartıldı.

1734 ve 1744 yıllarında Nadir Şah Kars’ı kuşattıysa da ele geçiremedi. 1807’de de Rusların ilk saldırıları püskürtüldü; İranlılar, son olarak Kaçarlar zamanında üç yıl Kars eyaletine hücum ettiler (1821 – 1823). 1828’de general Paskeviç kumandasındaki rus ordusu şehri zapt etti, 8 ay kaldı; buradan ayrılırken Kars’ın üçte ikisi harap oldu. Halk ruslara karşı büyük bir direnç gösterdi ve kurtuluştan sonra şehre resmen Gazi unvanı verildi. Ruslar 5 ay sonra Kars’ı ele geçirdilerse de 1856 Paris antlaşmasıyla geri çekildiler. 1877’de Gazi Ahmed Muhtar Paşa, Rusları üç defa  püskürttü, fakat sonunda Erzurum’a çekilmek zorunda kaldı. Barış antlaşması sonunda Kars, Batum ve Arhadan ile birlikte Rusya’ya bırakıldı. Müslüman halkın çoğu Kars’tan ayrıldı. Ruslar boşalan şehre ve köylere Hristiyan göçmenler yerleştirdiler. 1917 Yılında Brest-Litovsk antlaşmasıyla Ruslar, 1877-1878 yıllarında ele geçirdikleri toprakları, Türkiye’ye geri verdiler.

Mütareke sırasında, İngilizlerin zoruyla Türkler, Kars’tan çekildiler. 30 Ekim 1920’de Kazım Karabekir Paşa kuvvetleri Ermenileri bozguna uğratarak şehri geri aldı. 16 Mart 1921 tarihli Moskova antlaşmasıyla S.S.C.B., Kars’ın Türkiye sınırlarında kalmasını kabul etti. Şehrin nüfusu 1927 sayımında 13.375 iken bu sayı yavaş yavaş artarak 1940’ta askeri garnizonla birlikte 24.755’e yükseldi, 1950’de 21.130’a düştü, fakat sonra hızlı bir artışla 1955’te 31.000’i, 1960’ta 38.000’i, 1965’te 44.000’i, 1990’da da 75.000’i aştı.

Kars Tarihi Eserler Tarihi Yerler

Eski çağlardan beri çeşitli kavimlerin hakimiyeti altında kalan Kars şehrindeki tarihi eserler, bir taraftan depremler, diğer taraftan bu bölgeye yapılan istilalar dolayısıyla büyük ölçüde tahrip edildi. 1647 Yılında şehri gezen Evliya Çelebi, burada 8 cami, 40 mescit, 18 sıbyan mektebi, 200 dükkan, 2 hamam ve 3.000 ev
bulunduğunu yazmaktadır. Şehrin kuzeyindeki Kars• kalesi Selçuklular devrinde büyük onarım gördü ve kaleye bazı ilaveler yapıldı. III.Murad devrinde yeniden yapılan kale, XIX. yüzyılda da büyük bir onarım gördü.

İçkale ve Dışkale olarak iki kısımdan meydana gelen kalede 220 burç ve kule vardır. Kaleiçi mahallesinde bulunan ve Kethüda cami de denilen Kümbet camii’nin esası, Bagratlı sülalesi zamanına ait bir kilisedir. II.Abbas Takavor tarafından 930-937 yılları arasında 12 havari adına yaptırılan bina, koni biçimindeki kubbesi ve kubbe kasnağındaki pencere kemerleri arasında bulunan 12 havariye ait taş kabartmaları ile ilgi çekicidir. 1579’da camiye çevrildi. Evliya camii, 1579’da III.Murad zamanında yaptırıldı. 1604 ve 1628’de tahrip oldu; kısa bir süre sonra yeniden yaptırıldı. Ulucami, Sultan İbrahim zamanında yaptırıldı. Birinci Dünya savaşının sonunda şehir Ermeniler tarafından boşaltılırken yakılan cami, depremlerden de zarar gördü. Bugün harabe halindedir; sadece minaresi ayaktadır.

Paşa sarayı, III.Murad devrinde yapıldı. Osmanlı Devleti devri sivil mimarisinin ilgi çekici örneklerinden biri olan saray, 1828 Türk – Rus savaşında yıkıldı; bugün harap bir durumdadır. Taşköprü, Kars suyunun iki kıyısını birleştiren 3 gözlü bir köprüdür. III.Murad devrine aittir.

Bu eserlerden başka XVIII. yy .a ait Osmanlı yapıları olan İlbeyi ve Cuma hamamları da şehrin tarihi eserleri arasında sayılır. Şehrin merkezindeki bu eserlerden başka 50 km doğuda bulunan Ani harabeleri çok önemlidir. Ayrıca Kars’ın 150 km kuzeybatısında bulunan Ardahan kazasında Yavuz Sultan Selim tarafından yaptırılan kale ve 12 m yüksekliğinde bir kule bulunmaktadır.

Kars Gezilecek Yerler

1-Ani Antik Kenti

2-Sarıkamış Kış Turizm Merkezi

3-Kars Kalesi

4-Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi

5-Ani Katedrali

6-Havariler Müzesi

Ayrıca şehir ile ilgili daha detaylı bilgi almak istiyorsanız Kars Belediyesi sitesini ziyaret edebilirsiniz. 

Ani Antik Kenti - Kars
Ani Antik Kenti – Kars

Son güncelleme :

    Yorum Yap