1. Ana Sayfa
  2. Şehir Rehberi
  3. Hakkari | 30 | Şehir Rehberi

Hakkari | 30 | Şehir Rehberi

Hakkari şehir rehberi , Türkiye’nin nüfusa göre 63. sırada olan, Doğu Anadolu bölgesi Hakkari bölümünde il merkezli şehir; Şehrin toplam nüfusu 2019 yılı tüik verilerine göre 286.470‘dir. Hakkari ilinin Plaka kodu 30, şehirler arası telefon kodu ise 0438 dir. Hakkari ilinin posta kodu 30000, rakımı 1748 metredir. Ayrıca Hakkari ilinin kurtuluş günü yıl dönümü olan 22 Nisan da kutlanır. Türkiye’nin doğuda İran ve güneyde Irak topraklarına, kuzeyde Van, batıda Siirt ve güneybatıda Mardin illerine komşu ili. Hakkari bölümünün güney yarısında yer alır.

Topraklar şöyle sıralanır: doğuda İran sınır dağları: Sercal dağı, Gelşin (Kelşim) gediği; bunun batısında Şemdinli ve Gevar (Yüksekova) ovaları ve kuzeyde Mordağ; orta kesimde Cilo ve Sat (Samdi, Gevaroki) dağları, Zap vadisi, bunun kuzeyinde Karadağ, batıda Beytüşşebap (Altın ve Tanintanin) dağları arasında Habur vadisi. İl topraklarının suları, doğu kesimde Zap suyu ve kolları (Nebil ve Şemdinli suları), batıda ise Habur suyu ve kolları tarafından boşaltılır.Yazımızda Hakkari şehir rehberini,ilçe ve mahallelerini, coğrafi özelliklerini, iklim özellikleri ve yeryüzü şekillerini, detaylı şehir tarihini, jeolojik yapısını, kısaca gezilecek yerlerini ve şehir ile ilgili resimleri, Hakkari hakkında ki bilgileri sitemizde bulabilirsiniz.

Hakkari Şehri Hakkında Bilgi – Şehir Rehberi

Hakkari Şehri İlçeleri ve Mahalleleri

Hakkari ilinde toplam 5 ilçe ve 53 mahalle bulunmaktadır. İlçeleri : 

1-Çukurca

2-Derecik

3-Merkez

4-Şemdinli

5-Yüksekova

 

 

 

Hakkari İlçeleri
Hakkari İlçeleri

Hakkari Şehir Rehberi – Coğrafi Özellikler(İklim,Bitki Örtüsü,Dağları,Ulaşım,Akarsu,Geçim Kaynağı)

Hakkari ilinde geçim çiftçilikten çok hayvancılığa dayanır. Ekili alanlar 5 000 hektarı  bulmaz (ilin yüzölçümil 950 000 hektardan fazla). En çok tahıl (başla buğday, ayrıca mısır, arpa, darı, bazı elverişli köşelerde pirinç), patates, soğan, tütün ekilir. Üzüm bağları 1.500 hektar kadar yer tutar. Yarı göçebe hayatın önemli yer tuttuğu Hakkari’de küçük baş hayvan sayısı çoktur.Arıcılık gelişmiş, sanayi gelişmemiştir. Hakkari iklimi  çok sert kara  hüküm sürer. Kışlar çok sert ve soğuk geçer.Hakkari bitki örtüsü ise ; Hakkari topraklarının % 59’u çayır ve mer’alardan, %25’i orman ve fundalıklardan, % 2’si ekili ve dikili alanlardan ibârettir. Tarıma elverişli olmayan arazi ise % 14’tür. Dağların çoğu çıplaktır.Hakkari dağları Cilo ,Mor ,Uludoruk ,Balkaya dır. Ulaşım son yıllarda gelişmesine rağmen arazi şartlarından dolayı zordur. 

Hakkari Şehir Tarihi

Hakkari Adı Nereden Gelir?

Hakkari adı eskiden Van gölü güneyinde, kısmen İran’a doğru uzanan alanlarda yaşayan göçebe bir aşiretin adından türemiştir. Arap coğrafyacıları memlekete Hakkariye ve burada oturanlara Hakkariler derlerdi. Bölge 1054’te Selçuklu yönetimine geçti. 1127-1262 Arasında da Musul atabeklerinin hakimiyetinde kaldı. Atabek İmadeddin Zengi, Aşib kalesi yerine İmadiye şehrini kurdu (1142). 1262’de İlhanlılara bağlanan ve Abbasi‘lerden gelme olduğu söylenen Hakkari beyleri, temliknameler alarak beyliklerini devam ettirdiler. Karakoyunlu Bayram Hoca’nın hakimiyeti sırasında (1349) bir ara Celayırlıların işgalinde kaldı; 1366’da yeniden Karakoyunlular buraya hakim oldular. Sonra bölge Timur tarafından alındı (1387). Kısa bir süre sonra yine Karakoyunluların eline geçti (1405). 1468’de Akkoyunlu Uzun Hasan’ın gönderdiği Sofi Halil ve Arabşah Beyler Hakkari beylerini yenerek Dümbüllü Türkmenlerinin bulundukları bölgeye hakim oldular.

Hakkari Şehir Tarihi – Hakkari – Osmanlı Devleti

Çölemerik’te de Meydan medresesini yaptılar (1472). Hakkari beylerinden olan Gülabioğlu Esedüddin Mısır’a kaçtı (1468) ve Kölemenlerin hizmetine girdi. Sonra Mısır’daki Nasturilerin yardımıyla gizlice Hakkiri’ye geldi. Tiz kalesine girerek Dümbüllüleri bozguna uğrattı ve buraya hakim oldu. Sülalesine Şenbo’lar denildi, ölümünden sonra Zahid Bey, Gevar ile Aktamar’ı eline geçirdi.Zahid Beyin oğulları Seyit Mehmed Vastan’da, Malik Bey Çölemerik’e 4 km uzaklıktaki Bay kalesinde hüküm sürmeye başladı. Zeynel, Bay’ı bir baskınla ele geçirdi; Melik Bey Vastan’a kaçtı. Bir süre sonra Seyit Mehmed, Bay’ı eline geçirerek bütün Hakkari’ye hakim oldu. Sonra bölge, Yan bölgesi ile beraber Osmanlı İmparatorluğu hakimiyetine girdi (1534). Bir ara Safevilere bağlandıysa da (1535), Osmanlıların Van fethi sırasında (1548), Seyit Mehmed Bey Osmanlılara boyun eğdi ve kendisine Hakkari (Hertuşlu), Pınyanış (Beytüşşebab-Vastan) sancakları verildi. Fakat bir süre sonra aşırı davranışları yüzünden Seyit Mehmed Der ve oğlu idam edilerek (1550) bölge, yeğeni Zeynel Beye ocaklık olarak verildi.

Kayme Sarayı - Hakkari
Kayme Sarayı – Hakkari

Zeynel Bey, Çölemerik kalesini merkez edindi ve burasını onardı. Dize’deki (üzümcü köyü) kurşun ve başka bir yerdeki kükürt ocaklarını işlettirdi. Tebriz seferi sırasında (1583) şehit oldu ve yerine oğlu Zekeriya Bey geçti. Bölge XVII. yy.da Yan eyaletine bağlandı. Bölgeden Hakkari ve Mahmudi hükumet, Kotur ile Şatak ve Möküs sancakları “ocaklık” durumunda idi. Vaştan, Gevar, Norduz, Albak ve İmadiye’yi içine alan bölgedeki 16 “nahiye” de 20.000 kılıç (atlı asker) çıkardı. Son “ocaklı” Hakkari beyi Şenbolu Nurullah ile Cizreli Bedirhan Beyler birleştiler, 1843’te Tiyari ve 1846’da Tuhum nahiyelerinde oturan Nasturileri yenerek nahiyeleri yağmaladılar. Nihayet Osman Paşa buraya gelerek her ikisinin de “ocaklık” hakkını kaldırdı (1847).

Hakkari Şehir Tarihi – Osmanlı-Rus savaşı – Nasturi Ayaklanması

Rusların 1853’te Türklere savaş açması sonunda Dağıstan’daki Şeyh Şamil ile işbirliği yapan Şemdinli’li Seyyid Tabi düşmana savaş ilan etti. Ölümü üzerine, kardeşi Şeyh Salih Azerbaycan ve Türkiye Kürtlerini Ruslara karşı ayaklandırdı. Fakat güneyde Cizre’de hüküm süren İzzeddin Şir Ruslar tarafından elde edildi ve is­yan çıkarıldı. Yezidi ve Nasturilerle birleşen İzzeddin Şir, Musul ve Bitlis dolaylarını yağma ile işgal etti (1854). Fakat Diyarbekirli Hacı Timur Ağa asileri tamamen ortadan kaldırdı (1855). Van sancağına bağlı olan bölgenin Albak, Çölemerik, Gevar, Beytüşşebab, Çal-Tiyari, Şemdinan ve Kotur Erzurum vilayetine bağlandı (1865). Yan vilayetinin kurulması üzerine de (1875) bu kazalar Van’a bağlandı. Kotur İran’a verildi (1878). 1880-1896’da Mahmudi ve İmadiye kazaları Hakkari’ye bağlandı.

Birinci Dünya savaşı sırasında Ruslar Cölemerik’i işgal ettiler (24 mayıs 1915). Nasturi liderlerinden Mar Şemun’u Hoy’a götürdüler ve onun aracılığıyla bütün Nasturileri ayaklandırarak Türk ordusuna karşı kullandılar. 1915’te bölgedeki Hakkari islamları Rus ve Nasturi zulmünden kaçarak dağıldılar. 1918’de Çölemerik ve Gevar kurtulunca isyancı Nasturiler Urmiye bölgesine çekildiler. Sonra eski yerlerine girmek için İslamlara saldırdılar. Yali Hadar (Vaner) idaresinde Türkler, Nasturileri yendiler. Şemdinlili Seyyid Taha, Şahaklı Simiko Milli Mücadele sırasında XX. Kolordu kumandanı Kazım Karabekir ile işbirliği yaptılar. Ermenilerin ve Nasturilerin bölgeye girmelerine engel oldular. 1926’da Musul ile Hakkari’nin beş bölgesi sınır dışı kaldı. Nihayet Çölemerik, Gevar, Şemdinan kazalarından meydana gelen Hakkari vilayeti kuruldu. Cumhuriyet devrinde bir süre Van vilayeti içinde kalan Hakkari 1935’te yeni bir vilayet (il) haline getirilmiştir.

Hakkari Gezilecek Yerler

1-Cennet Cehennem Vadisi

2-Meydan Medresesi

3-Taş Köprü

4-Peri Bacaları

5-Hoşap Kalesi

6-Kayme Sarayı

Ayrıca şehir rehberi ile ilgili daha detaylı bilgi almak istiyorsanız Hakkari Belediyesi sitesini ziyaret edebilirsiniz. 

Cennet Cehennem Vadisi
Cennet Cehennem Vadisi

Son güncelleme :

    Yorum Yap