1. Ana Sayfa
  2. Şehir Rehberi
  3. Gümüşhane | 29 | Şehir Rehberi

Gümüşhane | 29 | Şehir Rehberi

Gümüşhane şehir rehberi , Türkiye’nin nüfusa göre 77. sırada olan, Doğu Karadeniz bölümünde il merkezli şehir; Şehrin toplam nüfusu 2019 yılı tüik verilerine göre 162.748‘dir. Gümüşhane ilinin Plaka kodu 29, şehirler arası telefon kodu ise 0456 dır. Gümüşhane ilinin posta kodu 29000, rakımı 1.227 metredir. Ayrıca Gümüşhane ilinin kurtuluş günü yıl dönümü olan 15 Şubat ta kutlanır (15 Şubat 1918). Karadeniz’e dökülen Harşit suyunun Trabzon (Zigana) ve Gümüşhane dağları arasında açtığı vadi boyunca bahçeler ve evler dizisiyle yamaç düzlükleri üzerindeki mahallelerden meydana gelir. Kasabanın en canlı kısmı vadinin biraz genişlediği alandan) bulunmaktadır. Eski Gümüşhane, burada Harşit vadisine soldan katılan Musalla deresi yamaçlarına yerleşerek 1 500 m’ye kadar yükseliyordu. Gümüşlü kurşun madenleri de bu kesim yakınında işletilirdi. Yazımızda Gümüşhane şehir rehberini,ilçe ve mahallelerini, coğrafi özelliklerini, iklim özellikleri ve yeryüzü şekillerini, detaylı şehir tarihini, jeolojik yapısını, kısaca gezilecek yerlerini ve şehir ile ilgili resimleri, Gümüşhane hakkında ki bilgileri sitemizde bulabilirsiniz.

Gümüşhane Şehri Hakkında Bilgi – Şehir Rehberi

Gümüşhane Şehri İlçeleri ve Mahalleleri

Gümüşhane ilinde toplam 6 ilçe ve 76 mahalle bulunmaktadır. İlçeleri : 

1-Kelkit

2-Köse

3-Kürtün

4-Merkez

5-Şiran

6-Torul

 

 

Gümüşhane İlçeleri
Gümüşhane İlçeleri

Gümüşhane Şehir Rehberi – Coğrafi Özellikler(İklim,Bitki Örtüsü,Dağları,Ulaşım,Akarsu,Geçim Kaynağı)

Gümüşhane il toprakları bütünüyle Doğu Karadeniz bölümünde yer alır, ancak kuzeybatıda bu bölümün kıyı kesimine yaklaşır. Gümüşhane ilinin kuzeyinde Trabzon, batısında Giresun, güneyinde Erzincan, doğusunda da Erzurum illeri bulunur.İl toprakları genellikle engebelidir; başlıca düzlük olarak ;yalnız Bayburt’un kuzeydoğusunda, dalgalı bir görüntüsü olan Hart ovası yer alır. İç topraklarının güneyinde Kuzey Anadolu dağlarının iç sırasını meydana getiren Kop (1.900 m), Çimen(2.700 m) dağları bulunur. Kıyı dağlarına ait sıra ise Gümüşhane dağları (Vavuk ve Köşe dağları, 2.572 m) diye adlandırılır ve bu dağlar batı ucunda 3.000 m’yi geçer (Gavur dağı) ve Giresun dağlarına bağlanır. Gümüşhane dağları ile Zigana dağları arasında ise Harşit çayı vadisi uzanır.

Gümüşhane İklim,Yağış,Bitki Örtüsü

Gümüşhane ilinde iklim, yüzey şekillerinin kuvvetli olması, deniz kıyısına paralel dağlar arkasında çukur oluklar veya yüksek düzlükler bulunması yüzünden yer yer zıtlıklar gösterir: Harşit vadisinin aşağı kesimi dışında, kışlar oldukça soğuk ve karlı, yazlar serin geçer. Dağlar bol yağışlı olduğu halde, Harşit vadisinin dağlarla kuşatılmış çukurunda yıllık yağış tutarı Torul’da 283 mm gibi beklenmedik bir miktara düşer (aynı vadinin ağzında Tirebolu; 1.777 mm). Öteki kasabalarda da yağış fazla değildir: Kelkit 382, Gümüşhane 432, Bayburt 438 mm; yalnız Siran’da 583 mm. Gümüşhane kasabasında yağışların mevsimlere dağılışı şöyledir: (yüzde ile): kış 20,5, ilkbahar 38, yaz 16,5 sonbahar 25; en yağışlı mevsim ilkbahar· dır: yaz kuraklığı hemen .hemen silinmiştir (yalnız temmuz-ağustos az yağışlı). Bu iklime uygun olarak Gümüşhane ilinin bitki örtüsü , aslında gür olması ge­rekirken tabii bitki örtüsü çok tahrip edilmiş durumdadır. Başlıca orman kalıntıları Zigana kesiminde (Torul ilçesi) oldukça yoğun, öteki kesimlerde ise dağınıktır: iç sıralar çoğunlukla çıplaktır. Hart ovası gibi düzlüklerde ise otsu bitkilerle kaplıdır (bozkır). İl topraklarının suları, kuzey yarısında Harşit çayı tarafından toplanır, güney doğuda Çoruh’a (başlıca kolu Lori suyu) güneybatıda Kelkit çayına gider.

1927 Sayımında 127.000 nüfusu olan Gümüşhane ili; sonraki yıllarda yavaş bir artma göstermiş ve 1965’te 262.731 olmuştur.

Gümüşhane Geçim Kaynağı Tarım,Sanayi,Hayvancılık

Başlıca ürünler buğday , arpa , mahIut, çavdar , mısır, patates , şeker pancarı , mercimek , fasulyedir. Meyvecilikte Gümüşhane elmaları başta gelir. En çok Harşit vadisi tarafında yetiştirilen elmanın birtakım çeşitleri vardır.Ayrıca armut, vişne, zerdali, erik, ceviz ve dut da yetişir. Gümüşhane ilinde en çok koyun , sığır ve daha az olarak kıl keçi yetiştirilir. Arıcılık oldukça canlıdır,kovan, kümes hayvanları da beslenir. İlin adı madenciliğin eski önemini yansıtır. Belki İlk çağdan beri işletilen kurşunla karışık gümüş yatakları şimdi iktisadi önemini kaybetmiş durumdadır. Bununla beraber topraklarında demir, bakır, manganez, kurşun, çinko ve mermer yatakları bulunmuştur. Bayburt ve Kelkit kesiminde işletilen Linyitler Erzincan ve Erzurum’a gönderilir. Gümüşhane ilinde tezgah dokumacılığı dışında sanayi faaliyeti görülmez.

Gümüşhane Manzarası
Gümüşhane Manzarası

Gümüşhane Şehir Tarihi

Gümüşhane Şehir Tarihi – En Eski Tarih

Gümüşhane’nin eski tarihi hakkında geniş ve kesin bilgi yoktur. Ancak bu bölgedeki kalelerin Milattan önce yapıldığı bilinmektedir. Hitit imparatorluğunun yıkılışından sonra Van bölgesinde önce küçük bir krallık şeklinde kurulan Urartu krallığı bir süre sonra hakimiyetini Gümüşhane yakınlarına kadar genişletti. Bu bölgeler daha sonra Pers hakimiyetine girdi; Büyük İskender’in Pers irnparatorluğuna son vermesi üzerine Gümüşhane ve dolayları Makedonya idaresine geçti. Büyük İskender’in hakimlerinden Flikos’un Gümüşhane’de gümüş madeni bulması üzerine İskender’ni buraya önem verdiği söylenir. Daha sonra Gümüşhane dolaylarına Hazar hanları Peçenek oymaklarını yerleştirdi. Fakat bölgede Türk hakimiyeti kısa sürdü: bölge tekrar Pers-Bizans mücadelesine sahne oldu. Bizans hakimiyeti sırasında İmparator Justinianus Bayburt kalesini tamir ettirdi.

Gümüşhane Şehir Tarihi – Gümüşhane’nin Osmanlı Devletine geçmesi

VII. yy. sonları ile VIII. yy. başlarında bölge Emevi-Abbasi ve Bizanslılar arasında birkaç defa el değiştirdi. Gümüşhane ve dolayları Selçukluların Anadolu’yu fethi sıralarında ilk aldıkları yerler arasındadır. Anadolu’nun fethinden sonra birçok imaret kuruldu; Gümüşhane ve Kelkit, Emir Mengücük Gazi tarafından kurulan Erzincan İmaretine bağlandı. Anadolu Selçuklu hükümdarı Rükneddin Süleyman Şahın Mengüceklilerin  hakimiyetine son vermesi üzerine bölge Anadolu Selçuklularının yönetimine girdi. Bundan sonra bölgeye bir süre İlhanlılar ve Celayirliler hakim oldular. 1467’de Akkoyunluların idaresine giren Gümüşhane, Otlukbeli zaferinden sonra Osmanlı Devletine katıldı. Bir ara tekrar Akkoyunlu yönetimine geçti. 1514’te Yavuz Sultan Selim tarafından kesin olarak alındı. Kanuni Sultan Süleyman ıran seferi sırasında Harşit vadisinden geçerken gümüş madeninin bulunduğu Canca yöresinin imar edilmesini emretti; böylece buraya birçok ev ve Süleymaniye Camii yapıldı.

Gümüşhane Şehir Tarihi – Gümüşhane adı nereden gelir 

1647’de Gümüşhane’yi ziyaret eden Evliya Çelebi buralarda gümüş madeninin çok olduğunu; işler ve boşaltılmış durumda 70 kadar ocağın bulunduğunu bildirir. Gümüşhane adının nereden geldiği ise , Katip Çelebi Cihannüma’sında gümüş madeninin bol olması dolayısıyla buraya Gümüşhane denildiğinden, madenlerin bulunduğu bölgenin yakınında mamur ve büyük bir kasabanın bulunduğundan, bunları kontrol için eminler tayin edildiğinden bahseder. Osmanlı yönetimi sırasında buradaki gümüş madeni işletildi ve bir darphane kurularak gümüş sikkeler basıldı. Maden ocakları do­layısıyla Gümüşhane’nin nüfusu günden güne çoğaldı. Gümüşhane’nin Trabzon-İran transit yolu üzerinde olması şehrin kıymetini bir kat daha arttırdı, burasını bir ticaret merkezi haline getirdi.

Gümüşhane’nin bu refah hali  XIX. yy,a kadar sürdü. Bu yüzyılda Osmanlı-Rus savaşları halkın başka yerlere göç etmesine sebep oldu. Ayrıca bu sırada ocakların işletilmesi de durdu. 19 Temmuz 1916’da Rus­lar tarafından işgal edilen Gümüşhane, 28 şubat 1918’de işgalden kurtarıldı. Osmanlı hakimiyetinin ilk devirlerinde Erzurum eyaletine bağlı iken sonraları Trabzon’a bağlanan Gümüşhane sancağı Cumhuriyet devrinde vilayet oldu (1925). Kasabanın nüfusu 1927 sayımında 2.549’u geçmiyordu. Bu sayı 1935’te 3.161, 1950’de 4.189 oldu, sonra yavaş yavaş artarak 1965’te 8.000’i geçti.

Gümüşhane Gezilecek Yerler

1-Tomara Şelalesi Tabiat Parkı

2-Limni Gölü Tabiat Parkı

3-Karaca Cave

4-Artabel Gölleri Tabiat Parkı

5-Torul

6-İkizevler Kent Müzesi

Ayrıca şehir rehberi ile ilgili daha detaylı bilgi almak istiyorsanız Gümüşhane Belediyesi sitesini ziyaret edebilirsiniz. 

Tomara Şelalesi Milli Parkı - Gümüşhane
Tomara Şelalesi Milli Parkı – Gümüşhane

Son güncelleme :

    Yorum Yap