1. Ana Sayfa
  2. Şehir Rehberi
  3. Erzincan | 24 | Şehir Rehberi

Erzincan | 24 | Şehir Rehberi

          Erzincan şehir rehberi,Türkiye’nin nüfusa göre 70. şehri,  Doğu Anadolu’nun Yukarı Fırat bölümünde il merkezi şehir; Şehrin 2019 tüik verilerine göre nüfusu 236.034‘dür. Erzincan ilinin Plaka kodu 24, şehirler arası telefon kodu ise 0446 dir. Erzincan şehrinin posta kodu 24000, rakımı 1218 metredir.Ayrıca Erzincan şehrinin kurtuluş günü yıl dönümü olan  13 Şubat da kutlanır(13 Şubat 1918). Şehir, Erzincan ovası ortasından doğu-batı yönünde geçen Karasu’nun (Fırat) kuzeyinde yer alır. Ovanın etrafını kaplayan yüksek dağlar :arasından geçitlerden faydalanarak yapılan yollar, Erzincan’ı kuzeyde Gümüşhane üzerinden Trabzon’a (270 km), doğuda Tercan üzerinden Erzurum’a ( 192 km). güneyde Pülümür geçidi üzerinden Elazığ’a(2106 km) ve batıda Refahiye üzerinden Sivas’a (291 km) bağlar: Ayrıca batıda Kemah boğazından ovaya giren demiryolu da doğuda Sansa boğazından Erzurum’a doğru yönelerek Erzincan’ı dağların koruduğu fakat sapa hale koymadığı verimli bir ova içinde önemli bir yerleşme alanı haline getirir.Yazımızda Erzincan şehir rehberini,ilçe ve mahallelerini, coğrafi özelliklerini, iklim özellikleri ve yeryüzü şekillerini, detaylı şehir tarihini, jeolojik yapısını, kısaca gezilecek yerlerini ve şehir ile ilgili resimleri, Erzincan hakkında ki bilgileri sitemizde bulabilirsiniz. 

Erzincan Şehri Hakkında Bilgi – Şehir Rehberi

Erzincan Şehri İlçeleri ve Mahalleleri

Erzincan ilinde toplam 9 ilçe ve 155 mahalle bulunmaktadır. İlçeleri :

1-Çayırlı

2-İliç

3-Kemah

4-Kemaliye

5-Merkez

6-Otlukbeyi

7-Refahiye

8-Tercan 

9-Üzümlü

Erzincan İlçeleri
Erzincan İlçeleri

Erzincan Şehir Rehberi – Coğrafi Özellikler(İklim,Bitki Örtüsü,Dağları,Ulaşım,Akarsu,Geçim Kaynağı)

Erzincan Şehri Fiziki Coğrafya, Dağlar

       Erzincan ili topraklarının hemen bütünü ,Doğu Anadolu’nun Yukarı Fırat bölümünün iç kesiminde taşar. Kuzeyden Gümüşhane,Giresun batıdan Sivas, güneyden Malatya,Tunceli , doğudan Erzurum illerine komşudur. Yüzey şekilleri bakımından il topraklarının kuzey kesimi Kuzey Anadolu dağlarının iç sıralarını oluşturan Kop dağlarının güneye bakan yamaçlarını kapsar. Bu dağlara Erzincan ovasının kuzeydoğusunda yükselen Keşiş (3547 m) ve Sipiköz (3010 m) dağları da eklenir. Dağların oluşumunda karmaşık bir yapı vardır. I. ve II. zaman şist ve kireç taşları III. zaman flişleri, yeşil kayaçlar genellikle çok kıvrımlı ve kırıklı bir yapı gösterir. Ortada bu dağlık yapıya tamamıyla yabancı ,yükseltisi 1 150-1 300 m arasında değişen Erzincan ovası yer alır. Orta tabanı kalın bir alüvyon dolgusu (killi. ince kumlu. kenarlarında yer yer çakıllar) ile kaplıdır. İlin güney sınırı üzerinde Munzur\Mercan dağları (3 463 m) yükselir. Genellikle bir boğaz görünüşünde olan Karasu vadisi üzerinde yarılmamış bir duvar gibi yükselen Munzur, ulaşım için gerçekten bir engel teşkil etmektedir ve yapısında II. zaman şist ve kireç taşları hakimdir. 

Erzincan Şehri  İklim,Sıcaklık

       Erzincan ilinde iklim, karasal bir yayla iklimi hüküm sürer ve yağışlar çukur alanlarda az olmakla beraber bunlara yakın olan dağ alanları su deposu rolü oynar. Erzincan şehrinde 35 yıl süreyle yapılan meteroloji gözlemlerine göre şehrin dağlar arasında çukur bir ova içinde bulunmasının özel şartlar yarattığı görülmektedir; yazların sıcak geçmesi, kışın ovada sıcaklık terselmesi ve soğukların örneğin Sivas’tan az olmasıdır. Yağışlar, Sivas ve Erzurum’a göre azdır. Ortalam sıcaklık en soğuk ayda -3°7C, en sıcak ayda 23°4C, yılda 10°7C’dir. En düşük ve en yüksek sıcaklıklar -32.5°C ve 40°5C, sıcaklığın 0°C altına düştüğü gün sayısı ortalama 111,8, 0°C altında kalan gün sayısı ise 30,2’dir. Yıllık ortalama yağış 371 mm, bu yağışların mevsime dağılışı : kış %25, ilkbahar %40, yaz %13,sonbahar %40 dır. Yağışlı günler (ortalama sayısı) 110, kar yağışlı günler sayısı 20, kar örtülü gün sayısı ise 42 dir. 

Erzincan Şehri  Bitki Örtüsü, Akarsular

       Erzincan ilinin bitki örtüsü, genellikle otsu karakterli ve cılızdır. Ormanlar seyrek ve çok yerde köklenmiş durumdadır; en çok Refahiye ve Kemah kesiminde (meşe, gürgen, dişbudak, sarıçam) bulunur. Su boylarında, köyler etrafında yaygın olan kavakları tabi örtü değil, kültür ağacı durumundadır. 

       Erzincan ili topraklarının bütününe yakınını Karasu(Fırat) ırmağı toplar, yalnız Refahiye ilçesinin suları Çukurdere aracılığıyla Kelkit ırmağına (Yeşilırmak-Karadeniz) gider. Bütün bu kısa akarsular sel yatakları gibi ilkbaharda kabarır, delice akar yazın ise hemen hemen tükenirler. Fırat ise en çok suyunu Nisan ve Mayısta taşır ve ovanın korunması için kanal ve set tertibatı yapılması gerekir. 

       Anadolu’nun kuzeydoğu kesimi Osmanlı toprağına katıldığı sırada kurulan Erzurum eyaletinin merkez sancağı kazaları arasında Erzincan da vardır. Sonradan Erzincan, Erzurum vilaetinin sancağı haline getirildi. XIX.yy. sonlarında Erzincan sancağı şimdiki Tunceli’nin bir kısmını da içine alıyordu . 1918 yılında Erzincan Rus kuvvetleri tarafından boşaltılınca önce müstakil mutasarrıflık merkezi oldu, 1923’te ise ayrı bir vilayet olarak kuruldu. Bugün Erzincan ilinde 9 ilçe ve 155 mahalle bulunmaktadır. 

Erzincan Şehri  Geçim Kaynağı

      Erzincan ilinde halkın geçim temeli toprak ürünleri yani tarımdır. Toprak genellikle küçük mülkler halinde bölünmüş olup köyler yakınındaki tarlalardan başka. kom denilen küçük hayvan-toprak işletmeleri de bulunur.Tahıl ürünleri arasında en çok buğday, sonra arpa, çavdar mahlut, ekilir. Kuru sebzelerden en çok patates, fasulye, nohut, ekilir. Sanayi bitkisi olarak “şeker pancarı” önemini korumaktadır. Çeşitli meyveler armut, dut , zerdali, kayısı, elma, üzüm başta gelir. İlde genel olarak küçük baş hayvan yetiştirilmektedir. 

      İl topraklarında krom,manganez, demir, bakır ve kurşunla linyit yataklarına rastlanmaktadır. 

Erzincan Ovası

Erzincan Ovası
Erzincan Ovası

      Güney Anadolu’nun Yukarı Fırat bölümünde Karasu (Fırat vadisi boyunca yer alan ova )yüzölçümü 600 km2 yükseltisi 1150-1300 m. Ovanın çevresini yüksek dağlar kuşatır: bunların en yüksekleri kuzeydoğudaki Keşiş (3547 m) ve güneyde ki Mercan (3463 m) dağlarıdır.Erzincan ovasına güneydoğuda Sansa boğazından giren Karasu, ovanın tektonik doğrultusunu (güney,güneydoğu-batı ,kuzeybatı)  takip ederek Erzincan önlerine gelir ve bu doğrultuyu (batı,güneydoğu) dönerek Kemah boğazına girer. Demir yoluda bu boğazlardan geçer. Ova kuzeybatıda Sipiköz ve Karadağları arasına sokulur. 

     Erzincan ovasında genellikle kendini kuşatan dağların dik yamaçlarıyla sınırlanmış olmasıyla beraber bunlarda yer yer sel yaygınları ve eski alüvyon taraçları da görülür. Ovanın bazı kesimleri, sularını toplayan akarsuya göre daha alçakta kalmış, bu yüzden bataklıklarla kaplanmıştır. Bunların en önemlisi Erzincan doğusunda Akyazı (Nazgah) köyü çevresindeki, daha önceden kurutulmuş olan bataklıktır. Erzincan ovası kenarında canlı tektonik kırık çizgileri vardır: bu yüzden sık sık deprem felaketlerine uğramıştır : en sonuncusu ve en şiddetlisi 27 Aralık 1939 tarihinde meydana gelmiştir. 

       Erzincan ovası yağışların azlığına, kışların oldukça şiddetli olmasına rağmen, özellikle sulama yardımıyla çeşitli tarım ürünleri yetiştirilen bir yöredir. 

Erzincan Şehir Tarihi – Şehir Rehberi

Erzincan Şehir Tarihi – Erzincan Adı Nereden Gelir?

         Erzincan adı , Eskilerin Erzingan (halk arasında Ezirgan) dedikleri şehrin tarihiyle ilgili fazla bilgi yoktur. Strabon’un Akilisene dediği bu yörede Eriza adlı bir şehir bulunduğunu belirtilmektedir. Uzun zaman Roma ,Pers imparatorluklarının çatışma alanında bulunan yöre VII. yy.dan itibaren Müslüman akınlarına uğradı; birkaç defa Bizanslılardan Araplara geçti. Bizanslıların kesin olarak yöreden kovulmaları Malazgirt zaferi (1071) ile gerçekleşti . Zaferin hemen arkasından burası Sultan Alp Arslan’ın kumandanlarından Emir Mengücek’in eline geçti ve 1228 yılına kadar onun sülalesi tarafından kurulmuş devletin başkenti oldu: sonunda Selçuklu sultanı I.Alaeddin Keykubat’ın eline geçti. Bu hükümdar 1230 yılında Erzincan yakınında Yassıçimen’de Celaleddin Harzemşah’ı yendi:fakat bir süre sonra yöre İlhanlılar tarafından işgal edildi ve şehir İlhanlı valileri tarafından yönetildi.

       Bu devre ait kaynaklar Erzincan’ı büyük, şenlikli, suyu ve bahçe ürünleri bol, dokumacılığı ve bakır işleri canlı bir şehir olarak anlatıyorlar. İlhanlılar zayıf düştükten sonra Erzincan sık sık sahip değiştirdi. İlk olarak 1401’de Yıldırım Bayezid tarafından alındıysa da Timur’un Anadolu’yu istilası sırasında Osmanlıların elinden çıktı: daha sonra Akkoyunluların eline geçti ve Fatih Sultan Mehmed’in Otlukbelinde Uzun Hasan’ı yenmesinden sonra bir süre yerli beyler elinde kaldı :1514 yılında Yavuz Sultan Selim tarafından savaşsız olarak Osmanlı Devleti‘ne katıldı.  XVıı. yy.da , Celali hareketlerinden, XIX. yy.da ise, daha çok ova köylerini basan Dersimliler’den zarar gördü.

Erzincan Şehir Tarihi – Erzincan Nüfusu,Erzincan Depremi

       XIX. yy. sonlarında şehrin nüfusu 23.000, XX. yy. başlarında bundan biraz daha fazla tahmin ediliyordu. Birinci Dünya savaşında Erzincan Rusların istilasına uğradı (24 temmuz 1916), 1918 başında onların çekilmesinden sonra yerlerini alan ermeni çetelerinden 26 şubat 1918 de harap bir halde geri alındı. Cumhuriyetin ilk sayımında (1927) şehrin nüfusu 16.092 olarak tespit edilmiş  1935’te de pek az değişerek 16.144 olmuştu. 1938″de şehir  demiryoluna kavuştu. 27 Aralık 1939 gecesi Erzincan  son yüzyıllarda Anadolu’da meydana gelen en şiddetli depremlerden birine merkez oldu ‘ve baştan başa yıkıldı. Gerek yıkıntılar altında kalanlar, gerek çıkan yangınlar yüzünden şehirde 9.189 kişi öldü, merkez ilçe köylerinde 4.125, Refahiye ilçesinde 2.204 olmakla beraber Erzincan ilinin tamamında 15.600 ölü, 4.125 yaralı tespit edilmiştir. Yıkılmış veya oturulamaz hale gelmiş bina sayısı 18.444 olarak tespit edildi.

Erzincan Depremi
Erzincan Depremi

           Önemli bir deprem bölgesi olan Erzincan’da daha önce de şiddetli depremler meydana gelmişti. 1047 ve 1939 yılları arasında büyük 15 büyük deprem tespit edilmiştir.Depremlerin bu bölgede çok zararlı oluş sebepleri arasında yapı malzemesi ve yapı tarzı da rol oynar (çok defa yuvarlak taştan bir temel , çamurla tutulan kerpiç, kavak ağaçları üzerine serilen kalın toprak dam).Şehrin kurulmuş bulunduğu gevşek, çabucak dağılmaya elverişli alüvyon tabanı da depremlerin büyük zarar vermesinde etkili olmuştur. 1939 depreminden kurtulan şehir ve çevre halkının bir kısmı memleketin başka kesimlerine taşındılar ve ancak sonradan yavaş yavaş memleketlerine döndüler. Ekim, 1940 sayımı, şehir nüfusunu 12.096 olarak gösteriyordu. 5 Yıl sonra bu 1950’de 18.000 aşmıştı. Bundan sonra hızlı bir artışla 1955’te 2400’i 1960’ta 36.400 ü, 1965’te ise 45.000’i aşmıştır. Bu artışta karayıllarının gelişmesi iplik-dokuma ve şeker fabrikası gibi sanayi kuruluşlarının açılması ve 1939 depreminden sonra şehri terk etmiş olan III.Ordu (Osmanlı devrinde IV.Ordu) karargahının 1967’de tekrar Erzincan’a dönmüş bulunması gibi sepebler sayılabilir. 

Erzincan Tarihi Yerler – Tarihi Eserler

      Eski Erzincan, ova ortasında, şimdikine göre daha güneyde, Karasu yatağına daha yakın bir yerde bulunuyordu: demiryolu şehrin kuzeyinden geçiyordu. Şehrin bütün eski anıtları da bu kesimde bulunuyordu: Kilabi beyin yaptırdığı Selçuklu devrine ait Ulucami, Kurşunlu cami ve Taşhan (Kanuni Sultan Süleyman devri) ,Halilullah camii, Çadırcı camii gibi.   Erzincan’daki en eski  mimari eserler arasında Kümbet ve Bey hamamı yer alır. Kümbet Dörtyol denen mevkide tarlalar arasındadır. Adı ve tarihi bilinmemekte, fakat benzerleriyle  karşılaştırılarak XIII. yy. ait olduğu kabul edilmektedir. Sekizgen planlı, taştan bir yapıdır. Üzerinin piramit çatıyla örtülü bulunduğu tahmin edilmektedir. Giriş kısmı kuzeydedir. İçeride güney yönünde mihrap nişi bulunur. Mumyalık kısmı, üst oda ve çatı çökmüştür. Hiç bir tezyinat izi yoktur.

      Erzincan’ın 20 km doğusunda,Erzincan-Erzurum şosesi üzerinde bir Urartu kalesi vardır. Erzincan ovasının doğu yarısında 60 m yüksekliğinde 500m çapında Altıntepe adı verilen çok sarp ve tabii bir tepe üzerindedir. 1959 yılında Prof. Tahsin Özgün tarafından kazılmaya bağlandı. Altıntepe’de Eski Bronz çağından beri iskan vardır. Bu medeniyet tek yapı katı halindedir. Elde yapılmış seramiğin hamuruna kum karıştırılmıştır. Çizgi tekniğiyle yapılan süslemelerde üçgen,paralel hat ve zikzak motifleri hakimdir. Altıntepe seramiği aynı yörede ki Karaz seramiğinden daha eski ve değişiktir. Doğu Anadolu, Orta ve özellikle Kuzey Anadolu, arasında kalan mahalli bir Eski Bronz çağı temsil eder. Asıl kalıntılar Urartu devrine aittir. Kaidede Urartu devrine ait mezar,tapınak ,saray ve surlar ortaya çıkarıldı. Yer altındaki bu mezar odalarının keşfi, Urartu’ların ölü gömme adetleri,mezar şekilleri hakkında bilgi verdi, zengin ölü hediyeleri ele geçirildi. 

Erzincan Tarihi Yerler – Altıntepe

       Altıntepe, kulelerle takviye edilen,sağlam bir surla çevrilidir. Taşlar, Urartu stilinde işlenmiş bloklar halindedir. Sur sandık işlenmiş bloklar halindedir. Sur sandık biçimindedir, içleri taş ve kerpiç toprağıyla doldurulmuştur,genişliği 12 m’yi geçmektedir. Şehir suru, Doğu Anadolu’da  bilinen Urartu surlarından farksızdır. Tapınak güney-kuzey yönünde inşa edilmiştir,kapısı güneye bakar, etrafı üst üste üç sıra halinde ve gayet güzel işlenmiş kesme taşlarla kaplıdır. Kapıdan, kısa bir koridor vasıtasıyla cella’ya girilir. Cella’da heykel kaidesi vardır, taban sıkıştırılmış topraktandır, duvarlar kırmızı ve mavi renkle boyalıdır. Tapınağın doğusunda, kaleye çıkan eski araba yoluna yakın bir yerde büyük bir depo binası bulunur. Burada, taban üstünde üç sıra halinde dizilmiş küpler bulundu. Yapı, Urartuların Altıntepe gibi aynı zamanda askeri merkezlerinde rastlanabilecek depoların en büyüklerindendir. Bütün Altıntepe binalarında olduğu gibi burada da işlenmesi kolay yumuşak andezit kullanılmıştır. 

Erzincan Tarihi Yerler – Apadana

       Erzincan şehir rehberi yazımızda,  tarihi yer ve eserler arasında önemli bir mimari buluntu da Apadana yapısıdır. Urartu Apadanalarının en iyi örneğini teşkil eden bina dikdörtgen planlıdır. Tapınağın hemen yanına inşa edilmiş ve çevre duvarını da kısmen tahrip edilmiş ve çevre duvarını da kısmentahrip etmiştir. İç duvarları hayvan, insan ve bitki motifleri ihtiva eden freskolarla bezelidir. Bezemelerde en çok kırmızı,mavi, beyaz ve siyah renkler hakimdir. Binalar tek yapı katı halinde görüşür. Hepsi, Altıntepe’nin parlak devrinde, yani m.ö. VIII. yy.ın sonuyla VII. yy.ın ilk çeyreğine aittir. Altıntepe kalesi, ortaçağda ve özellikle Akkoyunlular devrinde tekrar iskan edildi.

Erzincan Gezilecek Yerler

1-Kemaliye Karanlık Kanyon

2-Girvelik Şelalesi

3-Ali Demirsoy Doğa Tarihi Müzesi

4-Ahmet Kutsi Tecer Kültür Evi

5-Erzincan Kemaliye Ocak Köyü Ali Gürer Müzesi 

        Bilgitepesi olarak sizlere “Erzincan Tulum Peynirini” mutlaka denemenizi tavsiye ediyoruz. Ayrıca şehir ile ilgili daha detaylı bilgi almak istiyorsanız Erzincan Belediyesi sitesini ziyaret edebilirsiniz. 

 

Erzincan Altıntepe
Erzincan Altıntepe

Son güncelleme :

    Yorum Yap