1. Ana Sayfa
  2. Şehir Rehberi
  3. Çorum | 19 | Şehir Rehberi

Çorum | 19 | Şehir Rehberi

        Çorum şehir rehberi, Türkiye’nin nüfusa göre 41. şehri, Orta Karadeniz bölümünün iç kesiminde il merkezli şehir ; Şehrin toplam nüfusu 2019 yılı tüik verilerine göre 536.483‘dür. Çorum ilinin Plaka kodu 19 şehirler arası telefon kodu ise 0364 dür.Çorum ilinin posta kodu 19000, rakımı 801 metredir. Çorum ovasının kuzeydoğu kenarı yakınında Çorum suyu vadisinin 3 km doğusunda olan şehir, canlı bir ticaret yeri, il toprakları içindeki ünlü Hitit eserleriyle de ayrıca önemli bir turizm merkezidir.Çorum ili topraklan Orta Karadeniz ve Orta Kızılırmak bölümleri üzerinde yer alır ve Sinop, Samsun, Amasya, Yozgat, Çankırı ve Kastamonu illeriyle çevrilir. Yazımızda Çorum şehir rehberini,ilçe ve mahallelerini, coğrafi özelliklerini, iklim özellikleri ve yeryüzü şekillerini, detaylı şehir tarihini, jeolojik yapısını, kısaca gezilecek yerlerini ve şehir ile ilgili resimleri, Çorum hakkında ki bilgileri sitemizde bulabilirsiniz. 

Çorum Şehri Hakkında Bilgi – Şehir Rehberi

Çorum Şehri İlçeleri ve Mahalleleri

Çorum ilinde toplam 14 ilçe ve 126 mahalle bulunmaktadır. İlçeleri : 

1-Alaca

2-Bayat

3-Boğazkale

4-Dodurga

5-İskilip

6-Kargı

7-Laçin

8-Mecitözü

9-Merkez 10-Oğuzlar 11-Ortaköy 12- Osmancık 13-Sungurlu 14-Uğurludağ

Çorumun İlçeleri
Çorumun İlçeleri

 

Çorum Şehir Rehberi – Coğrafi Özellikler(İklim,Bitki Örtüsü,Dağları,Ulaşım,Akarsu,Geçim Kaynağı)

Çorum Coğrafyası – Fiziki Yapı,Dağları

      Çorum ilinin Karadeniz bölgesindeki kuzey yarısı genellikle engebeli bir yapı gösterir. Bu kesimde Kuzey Anadolu dağlarının iç sıraları yer alır. İl topraklarının en yüksek yeri burada İskilip ile Kargı arasında Kösedağ’dır (2.087 m). Köroğlu dağlarının doğu ucu, burada Kızılırmak vadisine geniş bir cephe ile dayanır ve vadinin doğusunda, Kızılırmağın keskin dirseği içinde Ada dağı (1.129 m) ve Çal dağı (1.730 m) ile Orta Karadeniz bölümü dağlarına geçer. Ayrıca ilin kuzey ucunda Kızılırmak-Devrez çayı vadisinin geniş tabanı kuzeyinde Ilgaz dağlarının doğu uçları 1.750 metreye kadar yükselir. İlin kuzey kesimindeki dağlar, Birinci ve ikinci zamanın çok kıvrımlı ve yer yer metamorfik , şistler, kireç ve kum taşlarındandır.Güney yamaçlarında da Oçüncü zamanın ilk yarısında oluşmuş kumlu killi tabakalardan meydana gelir.

      İl topraklarının güney yarısı daha alçak ve daha az engebeli bir görünüştedir. Burada yükseltisi 800 m’den aşağı hafif dalgalı düzlükler arasında yükseltisi 1.700 m’ye varan basıksırtlı dağlar belirir. Vadilerin geniş tabanlarında ve ovaların zemininde ince taneli alüvyonlar bir tarafa bırakılacak olursa, yereyiri yapısında kıvrımlı temele ait elemanlar ve üçüncü zamanın ikinci yarısına (oligosen) ait, içinde yer yer alçı taşı ve tuz bulunan kızıl renkli killi tabakalar geniş yer tutar. Bu kesimde başlıca dağlar arasında Çorum”un kuzeybatısında Kösedağ (1.715 m), kuzeydoğusunda Eğerci dağı (1.765 m), güneydoğusunda Kırklar dağı (1.791 m), Sungurlu güneyinde Aygar dağı (1.641 m) sayılabilir; bunların arasında da Çorum ovası (750-800 m), Mecitözü ovası, Hamamözü ovası, Sungurlu veya Budaközü ovası ve Delice ırmak boyunda gelişen ova yer alır.

Çorum İklim,Yağış ve Sıcaklık

      Çorum ilinin iklimi , İç Anadolu’daki kara iklimi hakim olmakla beraber, Karadeniz’in yumuşatıcı etkisi bir dereceye kadar duyulur. İl merkezinde yapılan 37 yıllık gözlemlere göre sıcaklık ortalaması yılda 10°9 C, en soğuk ayda -0°6 C, en sıcak ayda 21°4 C, şimdiye kadar kaydedilen en düşük ve en yüksek sıcaklık – 25°6 C ve 39°7 C:i sıcaklığın sıfırın ahına düştüğü donlu günler sayısı 100, sıfırın altında kaldığı günler sayısı da 13’tür. Yıllık yağış ortalaması 395 mm’dir; yağışın mevsimlere dağılışı (yüzde olarak): kış 27, ilkbahar 35,yaz 21, sonbahar 17. Bu dağılışta yazın en kurak mevsim olmaktan çıktığı ve ilkbaharın kıştan yağışlı olduğu, sonbaharın en az yağışlı mevsim olduğu görülür. Yağışlı günler sayısı 104, kar yağan günler sayısı (ortalama) 19.4, karla örtülü günler sayısı 30.7’dir. il sınırları içinde yağış ölçmeleri yapılan başka istasyonlarda yıllık ortalama yağış miktarı (mm olarak): Kargı 330, Alaca 366, Osmancık 388, Sungurlu 398, Mecitözü 440, İskilip 525.

Çorum Manzara
Çorum Manzara

Çorum Bitki Örtüsü,Akarsu Rejimi

      Çorum ili tabii bitki örtüsünde kurakçıl orman elemanları hakim olmakla beraber, yüzyıllar boyunca olagelmiş baltalamalar ve yangınlar yüzünden önce düzlüklerden, sonra yamaçlardan çekilen ormanların yerini çoğunlukla otsu bitkiler (bozkır),yer yer çalılıklar almıştır . Ormanlar daha yüksek ve daha sapa kesimlerde kalmıştır. Alçak kesimlerde meşelikler (yüzde 16), yükseklerde ise karaçam (yüzde 60) ve sarıçam (yüzde 1) ile az olarak da köknar (yüzde 8) görülür. Otsu bilkilerin yayıldığı alanla:dan düzlüklerde tahıl tarlası, yamaçlarda ise otlak olarak faydalanılır.

      Çorum şehrinde akarsular Kızılırmak ve Yeşilırmak aracılığıyla Karadeniz’e dökülür. Kızılırmak  il topraklarını güneybatıdan kuzeydoğuya doğru keserek ve kuzeyde dağları yarıp keskin dirsekler çizerek geçer. Kızılırmak’m başlıca kolu olan Delice ırmak (Delice su) Çorum ilinin güneybatı sınırını bağlar ve Sungurlu”dan geçen Budaközü suyunu alır. Kuzeyde ise Kızılırmak sağdan Hamamözü ve Karçak sularını, soldan da Devrez çayını alır. (Bu çayın yalnız aşağı çığırı il topraklarındadır.) Kızılırmak Çorum-İskilip yolu üzerinde ve. Osmancık’ta (Koyunbaba köprüsü) iki buyuk köprü ile geçilir. Yeşilırmağın önemli kollarından Çekerek suyu, ilin güneydoğu sınırıyla birleşir ve Çorum ilinin başlıca akar sularından olan Çorum suyunu ve onun kolu olan Büyüköz suyunu alır. Çorum ilinde kayda değer göl yoktur.

Çorum Geçim Kaynağı, Ulaşım

      Çorum ilinde geçim, tarıma Ye hayvancılığa dayanır. Sanayi kuruluşları azdır. Tahıl ekimi genellikle kıraç topraklarda, geniş ölçüde nadasa dayanarak, gübre yetersizliğiyle yaygın bir şekilde yapılır. Başta buğday gelir. Çorum ilinin son yıllarda buğday ürünü bakımından Türkiye illeri arasında sırası değişiklik gösterdi en çok ekmeklik ve makarnalık seri buğday yetişir.İkinci sırayı arpa alır ,Pirinç en çok Kızılırmak’ın geçtiği ilçelerde ekilir . Çorum ili, Türkiye’de pirinç ekiminde son yıllarda ikinci durumdadır. Öteki tahıl türleri: çavdar , yulaf ,mısır , kaplıca buğday , mahlut yani buğday-çavdar karışımı, baklagiller arasında en çok fasulye, nohut, mercimek ekilir.

    Ayrıca hayvan yemi olarak biraz fiğ ve burçak da yetiştirilir. Patates üretimi de yapılmaktadır. Sanayi bitkileri arasında şeker pancarı (merkez ve Mecitözü ilçelerinde, ayrıca şeker pancarı tohumu (Sungurlu ilçesi), haşhaş (az olarak afyon sakızı ve tohum), keten tohumu, pamuk (Kızılırmak vadisinin çukur kesimlerinde az olarak), ayçiçeği ekilir. Tütün yetiştirilmez. soya fasulyesi denen.niş, sonra bırakılmıştır. Çorum ilinde bağlar oldukça, yaygındır, üzümden çeşitli ürünler (pekmez, bulama v.b.) yapılır. Yetiştirilen meyveler arasında elma,armut, erik, dut, kayısı ve zerdali,şeftali, ceviz, badem, ayva sayılabilir.

     Çorum ilinde ulaşım genel olarak kara yolları ile yapılır ve bu yolların çoğu Çorum’da düğümlenir. Çorum ilinin turizm bakımından başlıca özelliği İç Anadolu’da değerli eserler bırakmış olan Hitit imparatorluğunun büyük merkezlerini kapsamasıdır. Bunlardan Hattuşaş, Çorum’un 83 km güneyinde, Boğazkale bucak merkezi yakınında yer alır ve bunun 3 km doğusunda da Yazılıkaya bulunur. ikinci büyük merkez, Alaca’nın 22 km kuzeybatısındaki Alacahöyük’tür. Yörede M.ö. 4000 yıllarında ilk yerleşmeler olmuş, Protohitit topluluğunun yerini alan Hitit devleti M.ö. 1200 yılına kadar bu bölgede hakimiyetini sürdürmüş, o tarihte Frigyalılar karşısında çekilmek zorunda kalmıştır. Bu sonuncular aynı merkezlere yerleşmişlerdir. Her yıl çok sayıda turist çeken Boğazköy ve Alacahöyük’te birer mahalli müze vardır.

Çorum Şehir Tarihi

Çorum Adı Nereden Gelir? Çorum Ne zaman Kurulmuştur?

       Çorum şehir rehberi Çorum ilinin ne zaman kurulduğu ve adının nereden geldiği kesin olarak bilinmez.İl topraklarında yerleşme M.ö. III. binyılın başında, erken Bronz çağına kadar çıkar. Alacahöyük ve Boğazköy’de yapılan araştırmalarda bu devreye ait kalıntılar bulundu. II. binyılda bölge, Hitit imparatorluğunun hakimiyetine girmiş ve Friglerin M.ö. 1150’de Hitit imparatorluğunu ortadan kaldırışına kadar bu hakimiyet devam etmiştir. M.ö. 1150’den sonra uzun süre frig hakimiyetinde kalan bölge, frig çağından sonra klasik çağlarda Yunan ve Romalılar tarafından iskan edildi. Merkezin adı, müslüman akınları sırasında arap kaynaklarında, Nikuniya olarak geçmektedir. Çorum (önceleri bazen Çorumlu) adı Türkler bölgeye geldikten sonra verilmiştir. Çorum veya Çorumlu adının Alayuntlu aşiretinden bir oymağa ait olabileceği öne sürülür.

Çorum ili Osmanlı Devleti – Cumhuriyet Dönemi

      Çorum yöresi Malazgirt zaferinden (1071) kısa bir süre sonra Danişmendliler tarafından Melik Ahmed Gazi eliyle Bizans imparatorluğundan alındı. I.Kılıç Arslan  zamanında Selçuklu Devletine bağlanan Çorum Kösedağ savaşından (1243) sonra İlhanlı  hâkimiyetine girdi; XIV.yy. ortalarında Ertana Beyin, bir süre Kadı Burhaneddin’in eline geçti. Yıldırım Bayezid devrinde Osmanlı Devletine katıldı (1389). Ankara savaşı (1402) sonundaki kargaşalık devresinden sonra. Çelebi Mehmed tarafından eski durumuna getirildi.

      Çorum, genellikle Sivas eyaletine (şehzadeler Amasya’da vali iken) bağlıydı. Kâtib Çelebi’nin cihannümasında Çorum sancağı 12 kazalı olarak gösterilir ve Çorum’dan büyük caddeleri olan, her hafta pazar kurulan mamur bir şehir diye bahsedilir. 1647‘de Çorum’dan geçen Evliya Çelebi burayı, 42 mahallesi, 42 mihrabı (cami ve mescit), 4.300 bağlı bahçeli evi, 300 dükkanı, 1 han ve 7 medresesi olan bir şehir diye tarif eder.Çorum yöresi XVII. – XIX. yy.larda eşkıya saldırılarından ve asayişsizlikten çok zarar görmüştür. Bunun yanında çeşitli tarihlerdeki depremler de Çorum ve yöresini büyük ölçüde etkilemiştir.Bu depremlerin en önemlileri 1075 (Bizans’tan alındığı yıl), 1446, 1509, 1514 (şehrin üçte biri harab oldu), 1559, 1579, 1793, 1800, 1824, 1908, 1939 (Erzincan depremi) ve 1943 yıllarında bölgeyi sarsmıştır. 1841 Yılında Çorum sancağı Sivas eyaletinden alınarak Ankara’ya bağlandı.

      1864’te bu sancak kaldırılarak Ankara vilâyetinin Yozgat sancağına bir kaza merkezi olarak katıldı ise de 1894’te yeniden sancak merkezi haline getirildi; son olarak da 1924’te Çorum ili kuruldu. Milli Mücadele başlarında (1920) Çorum ve dolaylarında birtakım ayaklanmalar oldu ise de bastırıldı.

Çorum Tarihi Eserler , Tarihi Yerler

      Şehirdeki eski yapılar içinde en çok dikkati çeken, küçük bir hisar olan Çorum kalesidir. Bugün eski şehrin güney kesiminde basık bir sahanlık üzerinde yer alan kale, 1961’de tamir gördü, kenarları 80’er metrelik bir kare biçiminde, duvar yüksekliği 7,35 m. duvar kalınlığı 2,40 m‘dir. Kuzeyde bir kapısı, içinde minaresiz bir mescidi ve bugün 42 evi vardır. Evliya Çelebi’nin danişmendli yapısı dediği, belki de I.Kılıç Arslan’ın eseri olan kalenin duvarlarında yunanca ve latince yazılı taşlar kullanılmış olduğuna göre, yapının veya burada kullanılan malzemenin daha eski bir kökü olması gerekir. Çorum’da Türk devrine ait eserlerden cami, hamam, çeşme ve bazı eski evler vardır.

    Eski camiler depremlerde zarar gördüğü için birkaç defa onarılmış, bundan dolayı ilk biçimlerini kaybetmiştir. Çorum’un en büyük camii olan Ulucami, ilk olarak Selçuklu hükümdarı Alâeddin Keykubad’ın azatlı kölesi Hayreddin tarafından yaptırıldı.Caminin ahşap mimberi (hicri 706 [1306], kitabeli) sonradan konulmuş olmalıdır. Cami, III.Murad zamanında (9 kubbeli olarak), sonra III.Selim  zamanında Cebbarzadeler tarafından (ahşap damlı olarak) tamir ettirildi. Mıdırlık camii yanında Hz. Muhammed’İn çağdaşlarından Suheyb Rumi’ye ait olduğu söylenen bir türbe vardır.Hamid camii 1561 yılında yaptırıldı, sonra tekrar inşa edildi ve başka bir yıkılmış camiden getirilen cüze! bir ahşap mimber buraya konuldu. Sancaktar camii, Giilâbibey camii, Kubbeli cami. Karakeçili camii, Emirahmet camii, Abdibey camii de sonradan tamir görmüş, XVI. ve XVII. yy. yapılarıdır.

     Hamamlar arasında Eski hamam (1436), Ali Paşa hamamı (1573) hâlâ kullanılmaktadır. Taceddin paşa hamamı (1494) ise şimdi harap durumdadır. Çorum saat kulesi 1895 tarihînde halk tarafından yaptırılmış kesme taştan bir yapıdır. Kulenin kaide kısmında ve giriş kapısı üzerindeki kitabede, saatin “Yedisekiz Hasan Paşa” tarafından hediye edildiği yazılıdır

Çorum Diğer Bilgiler

Çorum Müzesi

    Çorum şehir rehberi yazımızda Çorum müzesini incelediğimizde , 1968’de yeni binasında açılan müzede, Çorum ve çevresinden derlenen arkeolojik buluntular yer alır. Girişin sağındaki salonda, tarih öncesi eserleri, klasik çağ heykel ve kabartmaları sergilenmiştir. Sağda ve üst salonda Alişar ve Boğazköy kazılarında meydana çıkarılan eserler, soldaki küçük salonda Pazarlı ve Kuşsaray kazılarının çeşitli buluntuları, büyük salonda Alacahöyük kazısı eserleri yer almaktadır. Orta hollerde ise Türk-İslam devri eserleri, kitabeler, selçuklu ahşap kapıları, Çorum ve çevresine ait etnografik eserler vardır. Müze avlusunda da. klasik devir taş eserleri, Bizans devri mezar stelleri ve mimari parçaları bulunmaktadır.

Çorum Gezilecek Yerler – Şehir Rehberi

1-Çorum Müzesi

2-Alacahöyük Müzesi

3-Aslanlı Kapı

4-Boğazkale Müzesi

5-Hattuşaş Antik Kenti

6-İncesu Kanyonu

Çorum’a yolunuz düşer ise mutlaka Çorum leblebisini denemenizi tavsiye ediyoruz. Ayrıca şehir ile ilgili daha detaylı bilgi almak istiyorsanız Çorum Belediyesi sitesini ziyaret edebilirsiniz. 

Çorum Müzesi
Çorum Müzesi

Son güncelleme :

    Yorum Yap