1. Ana Sayfa
  2. Şehir Rehberi
  3. Ağrı | 04 | Şehir Rehberi

Ağrı | 04 | Şehir Rehberi

        Ağrı şehir rehberi,Türkiye’nin nüfusa göre büyüklüğü 40. olan , Doğu Anadolu’da bulunan ve adını Ağrı dağından alan il.  Şehrin 2019 tüik verilerine göre nüfusu 539.657‘dir.Ağrı ilinin Plaka kodu 04, şehirler arası telefon kodu ise 0472 dir. Ağrı şehrinin posta kodu 04000, rakımı 1640 metredir. Ayrıca Ağrı şehrinin kurtuluş günü yıl dönümü olan  14 Nisan da kutlanır(14 Nisan 1918).Kuzeyde Karasu-Aras dağları ile Kars ilinden, yine bu dağlar ile güneybatıda Muş ilinden ayrılır.  Güneyde ise Tendürek ve Süphan dağlarını bağlayan dağlık kesimde, Bitlis ve Van illerinden ayrılır.

       İl toprakları kuzeydoğudan güneybatıya doğru meyilli olup ekseni,kaynakları ve yukarı yatağı burada bulunan Murat suyu vadisini meydana getirir. Bu oluşan vadi boyunca darboğazların birbirinden ayırdığı ovalar sıralanır (Karaköse ovası gibi).Başlıca dağları ilin sınırları boyunca dizilmiş olan (Murat vadisinin bir kesimi dışında) il toprakları 1500 metreden yüksektir. İlin kuzeydoğu ucu Balık (2240 m.) ve Şeyhli gölleri ile beraber sularını İran topraklarından Aras’a yollar. Yazımızda Ağrı şehir rehberini,ilçe ve mahallelerini, coğrafi özelliklerini, iklim özellikleri ve yeryüzü şekillerini, detaylı şehir tarihini, jeolojik yapısını, kısaca gezilecek yerlerini ve şehir ile ilgili resimleri, Ağrı hakkında ki bilgileri sitemizde bulabilirsiniz. 

Ağrı Şehri Hakkında Bilgi – Şehir Rehberi

Ağrı Şehri İlçeleri ve Mahalleleri

Ağrı ilinde toplam 8 ilçe ve 97 mahalle bulunmaktadır. İlçeleri : 

1-Merkez

2-Diyadin

3-Doğubayazıt

4-Eleşkirt

5-Hamur

6-Patnos

7-Taşlıçay

8-Tutak

Ağrı İlçeleri
Ağrı İlçeleri

Ağrı Şehir Rehberi – Coğrafi Özellikler(İklim,Bitki Örtüsü,Dağları,Ulaşım,Akarsu,Geçim Kaynağı)

        Ağrı ilinin , kara iklimi sert kışları çok soğuk ve sürekli, yazlar vadi tabanlarında gündüzleri sıcak,yayla kesiminde serindir. (Türkiye’de kışın en düşük sıcaklığı 13 Ocak 1940 günü Ağrı Karaköse’de -43 derece olarak kaydedilmiştir.) Yağışlar orta (Karaköse’de yıllık yağış tutarı 55 mm.) yazları kuraktır. Ormanlar çok az yer kaplar ve dağların çıplak sırtlarıyla vadi tabanındaki yeşillik alanlarına karşı zıttır. Tarım alanları az yer tutar ve tarlaların onda dokuzundan fazlasını tahıl (buğday, arpa) ekimi kaplar ve küçükbaş hayvan üretilir. Başlıca geçim kaynağıda bununla sağlanır.Koyunların yününden de kilim v.b. dokunur.

        Ağrı ilinin en önemli ulaşım yolu Erzurum-Tebriz yolu (İran Transiti) olup batıda Tahir gediğinden doğuda Gürbulak sınır kapısına kadar uzanır (195 km.).İkinci derecede önemli yollar il merkezini Patnos üzerinden Van’a veya Muş’a olan yoldur. Bu yol Doğu Bayazıt’ı Iğdır üzerinden Kars’a bağlar. Ağrı ili, Erzurum vilayetinin Bayazıt sancağının yerinde kurulmuş, Cumhuriyetin ilk yıllarında vilayet olmuş, sonra merkezi Doğu Bayazıt’tan Karaköse’ye taşınarak il haline dönüşmüştür.

Ağrı Dağı

      Türkiye’nin İran ve S.S.C.B. hudutları yakınında bulunan şehrin doğu ucundaki en yüksek dağ. (5.165 m) Doğu Anadolu da, Erzurum-Kars yaylasını Murat havzasından ayıran merkezi sırt Karasu-Aras dağlarının doğu ucunda yükselen büyük bir volkan yapısıdır. Dağın genellikle batı-doğu doğrultusunda uzanan kıvrımlı temeli güneye doğru yön değiştirdiği ve Van havzasını İran Azerbaycan’ından ayıran dağlara geçtiği bir kesime yerleşmiştir. Aşağı yükseltisi itibariyle 40×25 km. boyutlarındaki büyük ekseni  kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda çevresi 100 km. olan oval biçimli bu volkanik kütlenin Büyük Ağrı adı verilen asıl yığınına güneydoğu tarafında, onun ufak bir modeli olan Küçük Ağrı (3 925 m.) eklenir. Büyük ve Küçük Ağrı dorukları arasında tabanı 2.700 m. ye inen Serdarbulak beli bulunur. Volkanik kütle, daha batıdaki dağlardan(Hama dağı) Çengelli gediği ile ayrılır. Ağrı’nın kuzeyinde, ortasından Aras’ın geçtiği geniş ova (Iğdır- Revan ovası: eski Sürmeli Çukur) uzanır; güneyinde ise, bir kenarına Doğu Bayazıt kasabasının yerleştiği geniş bir vadi oluğu uzanır . Ağrı doruğu bu oluk üzerinde 3.000, kuzeydeki ova üzerinde ise 4 300 m. yüksekliğe sahiptir.

ağrı dağı
Ağrı Dağı

Ağrı Dağı Coğrafi Özellikleri

      Dağın, her iki taraftan, özellikle kuzeyden, görünüşü son derecede muhteşemdir. Yüksek yamaçlarda toktağan (yazın erimeyen karlar) 4.000 metrelerde başlar ve takke biçimli bir buzul, doruğu hemen tamamıyla örter. Bu takkeden ayrılan bir buzul dili, 3.500 m. yükseltilere kadar iner. Dağın yamaçlarında bitki örtüsünün çok seyrek (bodur huş ağaçları. ardıç çalıları .. ) olmasının nedeni, çevrede yağış yetersizliğine ve özellikle zemini meydana getiren volkan maddelerin geçirimliğine bağlanır. Bununla beraber, İstahrive Mukaddesi gibi arap yazarlarının verdikleri bilgi (yamaçlarda orman bulunması), bu olaydan insanların da bir dereceye kadar sorumlu olduğunu ortaya koyar. Bu heybetli dağ kütlesinin tarih devirleri boyunca indifa faaliyeti gösterdiği bilinmemektedir.

      Bir zamanlar gerçek bir yanardağ faaliyeti sanılmış olan 20 haziran 1840 olayı, bir deprem sonucunda dağın kuzeydoğu yamacından kopan ufalanmış kaya kütlelerinin yuvarlanması (kuru heyelan) sonucunda meydana gelmiş, bu olay Arguri (Ahuri) köyü (1.600 nüfuslu) ile  Yakup Manastırını  tamamıyla ortadan kaldırmıştır.

Ağrı İsmi Nereden Gelir

      Ağrı veya Eğri dağına daha önceleri Aravat adı verilirdi. Bu ad, bu bölgede yaşamış olan Urartu’ların asur çivi yazılı kitabelerinde Uru-at-ru şeklinde geçen adlarından alınmıştır. İran kaynaklarında Ağrı’ya Kuh-i Nuh (Nuh’un gemisinin Tufan’dan sonra buraya inmiş olması rivayetinden); eski arap coğrafyacıları tarafından Cebel-el-Haris (Küçük Ağrı’ya: Cebel-el-Hureyris), Ermenicede ise  Masis denilirdi. Dağın tepesine bilimsel anlamda ilk olarak 9 ekim 1829’da F.Parot çıkmış, daha sonra Antomonof, Wagner,Abich, Monteith, Radde de doruğa çıkarak araştırmalar yapmışlardır.

       1878 Berlin Antlaşması imzalandıktan sonra Ağrı dağı kütlesi üç devlet (Güneyde Osmanlı Devleti , Kuzeyde Rusya, doğuda İran) hududu üzerinde yer almaktaydı. 1921 yılında S.S.C.B. dağın kuzey yamaçlarından çekildi. 1932 yılında yapılan Türkiye-İran hudut düzenlemesi ile Küçük Ağrı kütlesi tamamıyla Türkiye sınırları içine alındı. 

Ağrı Şehir Tarihi – Şehir Rehberi

        Ağrı yakınından geçen Türkiye-S.S.C.B. sınırı 1921 antlaşması ile tespit edildi. 1932 yılında yapılan bir düzeltme ile hudut, Küçük Ağrı zirvesinin beş kilometre güneydoğusundan geçen hat olarak kabul edildi.İkinci Dünya savaşından sonra, 1946 yılında bazı rus tarihçileri Kars ve Ardahan ile beraber Ağrı’nın da Sovyetler’e ait olduğunu iddia ettilerse de, iddianın Türkiye’de ve dünyada uyandırdığı tepkiler karşısında S.S.C.B. hükumeti bu görüşte fazla ısrar etmedi. Hatta daha sonraki devrede, özellikle de 1960’tan sonraki Türkiye-S.S.C.B. yakınlaşması sırasında Sovyet idarecileri bahis konusu iddianın gülünç olduğunu, Stalin’in bir hatasından ibaret bulunduğunu bizzat ifade ettiler. Ağrı, Ermeniler tarafından da daima bağımsız Ermenistan’ın merkezi olarak gösterildi. Dünyanın çeşitli yerlerine dağılan Ermeniler hemen her vesile ile bunu tekrarlayıp propagandalarını devam ettirdiler. Hatta Birleşmiş Milletlere dahi başvurdular. Ancak bu mesnetsiz iddia hiç bir vakit ilgi görmedi

      Ağrı’da 1930 yılında, daha ziyade dış tahriklerle, kısa süren bir isyan çıktı. İsyan aynı yılın 12 eylülünde bastırıldı. İsyana elebaşılık eden kürt liderler yakalanıp cezalandırıldı. Ağrı’ya efsanelerde önemli bir yer verilir. Bunun sebebi de Nuh’un gemisinin Tufan’dan sonra Ağrı dağının tepesine oturduğu şeklindeki söylentidir. Teknenin kalıntılarını bulmak amacıyla vakit vakit burada araştırmalar yapılır.

Ağrı Şehrinde Gezilecek Yerler – Şehir Rehberi

İshak Paşa Sarayı
İshak Paşa Sarayı

1-Ağrı Dağı

2-İshak Paşa Sarayı

3-Diyadin Kaplıcaları

4-Ahmed Hani Türbesi

5-Buz Mağaraları

 

 

Ek bilgi : Eğer Ağrı iline kışın gidiyorsanız çok sıkı giyinmenizi tavsiye ediyoruz. Ayrıca şehir ile ilgili daha detaylı bilgi almak istiyorsanız Ağrı Belediyesi sitesini ziyaret edebilirsiniz. 

Son güncelleme :

    Yorum Yap