1. Ana Sayfa
  2. Şehir Rehberi
  3. Afyonkarahisar | 03 | Şehir Rehberi

Afyonkarahisar | 03 | Şehir Rehberi

         Afyonkarahisar veya Afyon şehir rehberi ,Türkiye’nin nüfusa göre 31. şehri ,İç batı Anadolu’da il merkezi şehrin 2019 tüik verilerine göre nüfusu 725.568 dir.Afyon ilinin Plaka kodu 03, şehirler arası telefon kodu ise 0272 dir. Afyon şehrinin posta kodu 03000, rakımı 1010 metredir. Ayrıca Afyonkarahisar şehrinin kurtuluş günü yıl dönümü olan  27 Ağustos ta kutlanır(27 Ağustos 1922).Akar çayının geçtiği ovanın güneybatı tarafında kurulmuştur (yüksk. 1.010-1.040 m).Taşpınar deresi şehirden geçer. Dağlardan çıkan  kara denilecek kadar koyu renkli lav (andezit) kütleleri, dik yamaçlar ile birlikte ova üzerinde yükselir. Sivritepe üzerinde bu lav kütlesinin en yükseği (1.220 m.) bulunur ve bu lav kütlesine “Hisar Harabeleri” denilmiştir. Eski zamanlarda ise lav kütlesini diğerlerinden ayırmak için verilen “Karahisar-ı Sahib” adı, Cumhuriyet devrine kadar resmi kayıtlarda geçmektedir.

         Bu ad “Selçukluların” son devir vezirlerinden olan, Karamanlı ve Moğol tecavüzünden korunmak üzere buraya yerleşmiş bulunan “Fahreddin Sahib Ata’nın” ismiyle ilgilidir; Fahreddin Sahib Ata soyu, Germiyanlıların hakimiyeti altında bir süre bu çevrede yaşadı. Bununla beraber halk arasında şehrin adı, çevrenin ünlü ürünü olan afyon’a bağlandı ve XVI. yy.da bile kullanılan AfyonKarahisar adı, son devirde, çok defa daha da kısaltılarak sadece Afyon oldu. Yazımızda Afyonkarahisar şehir rehberini,ilçe ve mahallelerini, coğrafi özelliklerini, iklim özellikleri ve yeryüzü şekillerini, detaylı şehir tarihini, jeolojik yapısını, kısaca gezilecek yerlerini ve şehir ile ilgili resimleri, Afyonkarahisar hakkında ki bilgileri sitemizde bulabilirsiniz. 

Afyonkarahisar Şehri Hakkında Bilgi – Şehir Rehberi

Afyonkarahisar Şehri İlçeleri ve Mahalleleri

Afyonkarahisar ilinde toplam 18 ilçe ve 442 mahalle bulunmaktadır. İlçeleri : 

1-Başmakçı

2-Bayat

3-Bolvadin

4-Çay

5-Çobanlar

6-Dazkırı

7-Dinar

8-Emirdağ

9-Evciler

10-Hocalar 11-İhsaniye 12-İscehisar 13-Kızılören 14-Merkez 15-Sandıklı 16-Sinanpaşa 17-Şuhut 18-Sultandağı

Afyonkarahisar İlçeleri
Afyonkarahisar İlçeleri

Afyonkarahisar Şehir Rehberi – Coğrafi Özellikler(İklim,Bitki Örtüsü,Dağları,Ulaşım,Akarsu,Geçim Kaynağı)

       Afyon toprakları, çoğunlukla içbatı Anadolu’da yer almakla beraber, kısmen iç Anadolu’ya ve Akdeniz bölgesine (Göller yöresi) taşar; Denizli, Kütahya, Eskişehir, Konya, Isparta ve Burdur illeriyle kuşatılır.Yüzey şekilleri bakımından il topraklarında, vadiler ile oldukça yoğun bir şekilde yarılmış ve ortalama yükseltisi  100-1.200 m. arasında olan yaylalar hakimdir. Bu yaylalar üzerinde birtakım dağ kütleleri yer alır, aralarına da çukur ovalar girer. Dağların bazıları yüksek olmakla beraber, bunlar genellikle devamlı değildir. En önemlileri, kuzeyde Bayat-Yazılıkaya yaylaları üzerinde yükselen Emir dağı (2.241 m.), ilin doğu sınırı üzerinde azami yüksekliğine ulaşarak birden sona eren Sultan dağı (2.581 m.), orta kesimde Sandıklı dağları (Kükürt dağı 2.250 m.), güneybatıda Akdağ’dır (2.449 m.).

      Çukur alanların yani ovaların başlıcaları da, orta kesimde Akarçay vadisi boyunda Afyon ovası (1 000 m.). Şuhut ve Sincanlı ovaları, Büyük Menderesin yukarı kollarından biri üzerinde Sandıklı ovası (950 m.) ile Dinar ovası (400 m.) ve nihayet güneyde Acıgöl’ü içine alan geniş çanaktır (840 m.).

Afyonkarahisar Şehri İklim,Sıcaklık

      Afyon ilinde İklim oldukça sert ve yağışları orta derecede olmakla beraber, Ege denizi üzerinden gelen deniz havzasının etkileriyle, İç Anadolu’dakinden az çok farklıdır. Afyon şehrinde tutulmuş 30 yıllık kayıtlara göre kışlar soğuk (ocak ayı ortalama -0,2°; en düşük – 27°; sıcaklığın 0° altına düştüğü günlerin ortalama sayısı yılda 95); yazlar sıcak geçer (temmuz ve ağustos ortalama 22°; en yüksek 38°; ısının 30° üstüne çıktığı günlerin ortalama sayısı yılda 39); yıllık ortalama yağış 460 mm.; bunun mevsimlere yüzde olarak dağılışı şöyledir: kış %31, ilkbahar %34 ,yaz %16,sonbahar ise %19’dur. Bundan anlaşıldığına göre bir yıl, bütün yağışların  üçte ikisini alan iki mevsim ile, az yağışlı diğer iki mevsime ayrılabilir. Afyon’da kar yağışlı günlerin ortalama sayısı 17, karla örtülü günlerin sayısı ise bundan çok daha fazladır (yılda 29 gün).

Afyonkarahisar Şehri Bitki Örtüsü,Akarsular,Gölleri

      Afyon’un bitki örtüsü, iklimin etkisi altında ve daha ziyade yazın kuruyan otsu bitkiler örtüsü (step) karakteri gösterir. Ovalarda ağaçlıklara ancak su boylarında rastlanır.(söğüt, kavak). Ormanlar daha çok dağlık kesimlerde görülür; bunlar 48 000 hektar kadar yer tutarsa da, gerçekte büyük ölçüde tahribe uğramış, çalılık halini almıştır. En çok rastlanan ağaçlar: Karaçam, ardıç ve meşedir. İl topraklarından çıkan sular üç ayrı alana yönelir: Ege denizine akan B. Menderes’in ana kolları (Küfi çayı), Sandıklı dağlarının batı yamacından iner; daha güneyde Dinar yakınında bir dağ yamacından çıkan suyu bol bir kaynak, ırmağın asıl doğuş yeri sayılır; bu kaynağın doğudaki Karakuyu ovasından yeraltı yollarıyla gelen sular tarafından beslendiği bilinir. İlin kuzey kesiminde sular Sakarya Irmağı ve onun kolu Porsuk çayı aracılığı ile Karadeniz’e akar. İlin geri kalan toprakları üzerindeki akarsular denize kadar ulaşamaz. Bir taraftan Derinliği az göllerde (Acıgöl) veya bataklıklarda (Karamık ovası) sona erer, diğer taraftan ise, Akarçay’da olduğu gibi, il topraklarını batıdan doğuya geçip Eber gölü üzerinden Akşehir gölüne dökülür. Bütün bu akarsular yazın çok fakirleşir, kışın ve ilkbaharda yağmurlu ve eriyen karlarla kabarır.

Afyonkarahisar Şehri İlçeler,Geçim Kaynağı

       Afyon ili 18 ilçeye ayrılmaktadır.Ayrıca 442  mahallesi bulunmaktadır.(2019 verileri) İlçeleri alfabetik sıraya göre aşağıda verilmiştir. Geçim kaynakları olarak tarım ve hayvancılık başta gelir. Tarım, iç Anadolu’da olduğu gibi, özellikle tahıl ekimine dayanmakta ise de, Ege ovalarına geçilen alçak kesimlerde daha çeşitli bir manzara gösterir. Afyon ilinde ekili dikili topraklar yüzde 30’a yakın yer tutar; nadasa bırakılan topraklar yüzde 12,5; ormanlar yüzde 6,5; geri kalan yerlerden, kısmen otlak olarak faydalanılır (yüzde 30) yahut ürün alınmaz.Uşak ve Kütahya fabrikaları için şeker pancarı ekilir.Hayvancılık önemlidir. Yün ve tiftik deri, peynir ve sucuk satılır. Yeraltı zenginlikleri arasında, ünlü mermer ocakları ve dağınık linyit yatakları sayılabilir. İl topraklarında birçok kaplıca vardır. Afyon civarında Gazlıgöl, Bolvadin yakınında Heybeli ve Sandıklı’da Hüdai ılıcası gibi…

     Türkiye’nin en önemli maden suyu tesisi Afyon şehrine 23 km. mesafede Gazlıgöl civarında Kızılay tarafından işletilir (1962’de ülke tüketimi 23.3 milyon şişe). Sanayi kuruluşları arasında çimento fabrikası başta gelir. Dokumacılık, halıcılık yaygındır. Birkaç mermer işletmesi ve haşhaş tohumu işleyen yağhane vardır. Afyon ili Türkiye’nin önemli ulaşım yollarının geçit yerinde bulunur. üç demiryolu il merkezinde düğümlenir. Yeni Ankara-İzmir karayolu buradan geçer ; diğer yollar da ili İç Anadolu (Konya), İçbatı Anadolu (Kütahya) ve Akdeniz (Burdur-Antalya) bölgelerine bağlar. 

Afyonkarahisar İli Sanayi , Ulaşım

      Afyon, Anadolu’nun en önemli yol düğüm noktalarından biridir; Marmara ve Ege denizleri kıyısını (İstanbul, İzmir), İç Batı Anadolu eşiği üzerinden İç Anadolu ile Suriye’ye ve Antalya körfezi kıyılarına bağlayan yollar, burada birinden diğerine geçer. Demiryolları bakımından da durum böyledir. İzmir’den başlayarak biri Manisa, diğeriAydın üzerinden buraya ulaşan demiryolu, bir yandan İstanbul ve Ankara’ya öte yandan Konya’ya yönelen hatlara bağlanır.Şehir nüfusunun bir kısmı tarım işleriyle, ticaretle, küçük sanatlarla (dericilik, mermercilik, keçecilik, peynircilik, ayrıca sucuk, kaymak, ve haşhaş yağı yapımı) geçinir. Afyon ticaretinin önemi, eskisine göre artmaktadır.

Afyonkarahisar Şehir Tarihi – Şehir Rehberi

      Afyonkarahisar’a ilk çağdan beri yerleşilmiş olması mümkün olsa bile, bu devre dair kesin bilgi yoktur. Ortaçağda burada, Bizanslıların (sonradan Nikopolis denilen) Akroenos kalesi bulunuyordu; kale, Selçukluların ve XIII. yy. sonunda Germiyanoğullarının eline geçti; sonra 1390 yılında Yıldırım Bayezid tarafından alındı ve Timur istilasından sonra, 1428’e doğru, kesin olarak Osmanlı devletine katılarak Anadolu eyaleti içinde bir sancak merkezi oldu. XVII. yy.ın ikinci yarısında, şehre hakim tepe üzerindeki kalede buğday ambarları, cephanelikler, sarnıçlar ve şehir eşrafının kıymetli mallarım sakladıkları depolar bulunuyordu. Hisar dışında şehir, 42 mahalleye ayrılmıştı, 4.600 müslüman ve 1.000 Hristiyan evi, 2.000’den fazla dükkan vardı. Şehrin, 100 kadar tabakhanesinde 3.000 işçi çalışırdı. Karahisar’ın köselesi meşhurdu (Evliya Çelebi). Yüzyıl kadar sonra ev sayısı 10.000’i bulmuş olsa gerektir (C.Niebuhr kaynağına binaen).

      XIX. yy. başlarında başlıca geçim kaynağı afyondu (Texier, 1825’te, herbiri 50 okkalık 1 800 küfe afyon elde edildiğini yazar). Şehrin nüfusu, XIX. yy. sonu ve XX. yy. başında 17.000-30.000 arasında olduğu tahmin ediliyordu. Milli Mücadele sırasında bu civarda hayati önemde savaşlar oldu; 1921 ilkbaharında Yunanlıların eline geçti; on gün kadar (28 mart-7 nisan) Yunanlıların işgalinde kalan ve sonra boşaltılan Karahisar, aynı yılın yazında (13 temmuz) ikinci yunan istilasına uğradı; ertesi yıl Büyük Taarruz Savaşı başladıktan sonra, çevresi düşman tarafından çevrelenmiş olmasına rağmen, bir gün içinde geri alındı (27 ağustos 1922). Bu yıllarda harap düşen şehir, Cumhuriyet devrinde gelişti, bir zafer abidesi inşa edildi, yeni öğretim müesseseleri açıldı; nüfusu 1927’de 23 367 iken 1955’te 31 237, 1960’ta 38.394, 1965’te 44.026 oldu.

Afyonkarahisar Tarihi Eserleri ve Tarihi Yerler – Şehir Rehberi

Afyonkarahisar Kalesi

       Afyon’da ilk bakışta dikkati çeken abide, 226 m. yükseklikte sarp bir kaya üzerine kurulmuş olan ünlü Afyon kalesi’dir (Karahisar). Büyük bir ovanın ortasında, çevreyi çok iyi kontrol edebilen ve zapt edilmesi güç bu sarp kayalık, Hititler devrinden başlayarak, Anadolu’nun bu bölgesinde yaşayan bütün milletler tarafından kullanıldı . Frigler devrinde şehrin içi ve çevresi gelişme gördü, sonra Bizanslılar, Selçuklular, Beylikler ve Osmanlılarda gelişe gelişe Afyon gerçek çehresini aldı. I.Alaeddin Keykubad  zamanında,1325 yılında lalası Bedreddin Gevhertaş kaleyi tamir ettirdi, daha sonra kalede bir saray ve bir mescit yaptırıldı ; Osmanlılar zamanında; II.Selim devrinde, Mahmud Bey kaleyi bir kere daha elden geçirerek tamir ettirdi. Kalede bugün, Kız kulesi denen yerde sarnıçlar hala ayaktadır.

Afyonkarahisar kalesi
Afyonkarahisar kalesi

Afyon Ulu Cami

       Afyon’un önemli anıtlarından biri de Ulucami’dir. Sahip Ata’nın sancakbeyi olan oğlu Nasreddin Hasan tarafından 1273 yılında yaptırılan bu cami, Selçuklular ve Beylikler devrinin özelliği olan ahşap mimarinin en mühim örneklerinden biridir. Ulucami, kırk ağaç direk üzerine oturtulmuştur, mimarı “Emirhaç Bey“, nakkaşı “Mahmudoğlu Hacı Murad“‘dır. Mihrabı ve minberi çok güzel işlendiği gibi, bütün iç süslemelerde büyük bir itina vardır. Ulucami, yine Sahip Ata oğullarından Ahmed Bey zamanında Emir Mugisuddin İsa tarafından önemli bir tamir gördü; bu tamirler de ahşap malzeme yer yer değiştirildi ve bu olay çeşitli zamanlarda tekrarlandı.

 

Afyon Ulu Camii
Afyon Ulu Camii

Afyonkarahisar Müzesi

       Osmanlı sadrazamı “Gedik Ahmed Paşanın” 1477 yılında yaptırdığı Medrese’de, 1931 yılında restore edilerek kurulmaya başlandı, 1937’de ziyarete açıldı. Afyon iliyle birlikte, Kütahya, Uşak, Isparta, Burdur gibi çevre illerden toplanan arkeolojik ve İslami devirler eserlerini içine alan müzede, neolitik çağlardan zamanımıza kadar her çeşit eser vardır. Kusura, Yazılıkaya, Hacılar (Burdur) gibi arkeolojik sahalarda yapılan kazılarda bulunan neolitik, proto-hitit ve hitit, frig, roma ve bizans eserleri (çanak, çömlek, pişmiş topraktan heykel, kandiller, gözyaşı kapları, steller, kitabeler, mermer heykeller v.b.), islami devirlere ait çeşitli eserler (silahlar, ahşap Kur’an rahlesi, bakırkaplar, siniler, yazma tezhipli kitaplar, el işlemeleri, mahalli giyimler v.b.) vitrinlerde yer almaktadır. Müzenin tanınmış eserleri arasında, son yıllarda Çavdarlı’da bulunan mermer heykeller ile, Şuhut’ta bulunan bir roma devri büstü, Kozluca’da bulunan bir Diana heykeli, Ahat köyünden getirilen bir kadın heykeli, lahitler ve 1472 tarihli Osmanlı devrine ait bir Kuran rahlesi yer alır. Afyon müzesinin bulunduğu bina yeterli olmadığı için 1966’da Afyon’da yeni bir müze binası yapılmıştır.

Diğer Eserler

       Afyonkarahisar şehir rehberinde , erken devir yapıları arasında ki bakılan yapılar, Karamanoğlu Yusuf Bey tarafından yaptırılan(1264) ; sonra İsmailoğlu Turgut tarafından onarılan Yukarıpazar mescidi ile sırlı tuğladan süslü minaresi ile dikkati çeken Kuyulu mescit’i de sayabiliriz. Bir de, İstanbul üniversitesinin yaptığı son kazılarda özellikleri meydana çıkan ve güzel bir Selçuklu yapısı olan Hisarardı medresesi vardır. Kitabesi bulunmadığı için XIII. yy. ikinci yarısına ait olduğu tahminen söylenebilen yapının iki eyvanlı açık medrese tipindeki planı, tarihlendirmede yardımcı olmaktadır. Hisarardından başka, Akarçay üzerinde bulunan Altıgöz köprüsü de Selçuklu devrinden gelir. Köprü Akkoyunlu oymağı beylerinden Oğuzoğlu İlyas tarafından yaptırıldı (1214), oğlu Hacı Mehmed zamanında da bir tamir gördü.

       Beylikler devrinde de Afyon bir çok abide ile süslendi. Sahip Ata torunlarından Ahmed tarafından yaptırılan (1331) “Kubbeli Mescit“, Arasta (1335)ve Klibe mescidi (1397) bu önemli abidelerin başında gelir. Bu küçük, fakat mimari özellikleri olan yapılardan sonra, büyük abideler belirir. Bunlar Akmescit (1397) ve İmaret Camii‘dir (1477). Şehrin mimari ö­zelliklerini bünyesinde taşıyan bu iki yapıdan İmaret Camii, Afyon’daki en mühim Osmanlı eseridir; mimar Ayaz Ağa’ya, Gedik Ahmed Paşa tarafından yaptırıldı.

       Medresesi ve hamamı ile bir külliyedir. Erken devir osmanlı yapılarının tekrarı olan cami, burmalı minaresiyle, bir Selçuklu geleneğini devam ettirir. Üzerinde yer yer çini kullanılmış, bu da yapının genel görünüşüne bir hareket getirmiştir. Nakkaş Abdüssamedoğlu Hasan tarafından yapılan iç süslemeler, çeşitli devirde tamir görmüştür. Caminin batısında yer alan medrese şimdi Afyon müzesidir. Kuzeyinde bulunan hamam ise halen kullanılmaktadır. Mısri camii (1483), daha çok çinili mihrabıyla dikkati çeker. Yapının aslı hemen de kalmamış gibidir, bugünkü dış görünüşü ile iç görünüşü çelişme halindedir. Mısri camisinin çinili mihrabı, Selçuklu ve Beylikler devrinin bütün özelliklerini taşır. Bunlardan başka Boşçeşme mescidi (1495), Çavuşbaşı Camii (1531), Otpazarı camii (1598), Güdük Minare, Arap mescidi ve bütün diğer dini ve sivil yapılar, Afyon’un yüzyıllar içindeki mimari zenginliklerini belirtmesi bakımından mühimdir.

Afyonkarahisar Şehrinde Gezilecek Yerler- Şehir Rehberi

1-Frig Vadisi ve Tabiat Parkı

2-Afyonkarahisar Kalesi

3-Afyon Ulu Camii

4-Afyon İmaret Camii

5-Başkomutanlık Tarihi Milli Parkı

ve mutlaka “Afyon Kaymağını” Afyon da tatmanızı tavsiye ediyoruz.Ayrıca şehir ile ilgili daha detaylı bilgi almak istiyorsanız Afyon Belediyesi sitesini ziyaret edebilirsiniz. 

Frig vadisi
Frig vadisi

Son güncelleme :

    Yorum Yap