1. Ana Sayfa
  2. Kimdir
  3. Kaygusuz Abdal Kimdir?

Kaygusuz Abdal Kimdir?

       Adı Soyadı              : Alaeddin Gaybi

       Ünvanı                    : Kaygusuz Abdal

       Mesleği                   : Şâir ve Mutasavvıf

       Doğum Tarihi/Yeri    : 1341, Alanya

       Ölüm Tarihi/Yeri       : 1444

      Ondördüncü yüzyılın başlarında Yunus; coşan, köpüren bir aşk çağlayanıdır. Sebil sebil Anadolu’ya dökülür. Yunus’un sesi, renk olur gönülleri süsler, ışık olur düşünceleri aydınlatır.

     Yunus, sevgi doruğunda burcu burcu kokan bir aşktır. Yunus bu dünya’dan göçer ama, gerçek aşkı onu, ölümsüzlük tahtında, yılların yüzyılların Yunus’u yapar.

      Yunus ölür, bir başka Yunus dünyaya gelir. Öyle ki, ondördüncü yüzyılın sonlarında onbeşinci yüzyılın başlarında yaşadığı, bazı araştırmacılar göre (1341-1444) yıllarında yaşadığı söylenen Kaygusuz Abdal adlı bir şair, Anadolu’da, kendi kişiliği içinde bir başka Yunus olur, açar gönül kitabını okur da okur…

Alıntı Vikipedia : 1341 yılında Alaiye’de (Alanya) doğmuştur. Asıl adı Alaeddin Gaybi’dir. Babası Alaiye Beyi Hüsameddin Mahmud’dur. Padişah II. Murat döneminde yaşadığı söylenir. İyi bir öğrenim görmüştür. Döneminde geçerli bütün ilimleri öğrenmiştir. Hacı Bektaşi Veli‘den sonra Bektaşîlik tarikâtının başına geçen Abdal Musa’ya bağlanarak tasavvuf yoluna girdi. Genç yaşta Abdal Musa’ya derviş olarak Kaygusuz adını almıştır.

        Yunus gibi, Kaygusuz Abdal’ın hayatı da söylentilerle doludur. Bir söylentiye göre, Karamanoğulları devrinde, Alanya (Alaiye) Beyi’nin Gaybî adında bir oğlu vardır. Ele avuca sığmayan, geçit vermez dağlarda at koşturan, cirit oynayan oğul bir gün ava çıkar. Şu dağ senin, bu ova benim derken bir alageyiğe rastlar, peşinden yıldırım gibi at sürer. Yakalayamayacağını anlayınca, yayını gerer, okunu fırlatır. Ok hedefini bulur ama, geyik bu kez can havliyle kanını akıta akıta rüzgâr gibi koşar. Gaybî ardından. Geyik önde, Bey oğlu arkada, dere-tepe aşarlar. Sonunda geyik Elmalı (Antalya) yakınlarındaki bir dergâh kapısında kaybolur gider. Bey oğlu Gaybî kan-ter içinde dergâhın kapısına dayanır. Birkaç derviş karşılayarak ne istediğini sorarlar. Gaybî olup biteni anlatır. Dervişler:

–Biz böyle bir geyik görmedik derler. Gaybî ısrar eder, çekişme büyür. Tam bu sırada dergâhın nur yüzlü, yaşlı Şeyhi Abdal Musa gelir, gürültünün sebebini sorar. Anlatırlar. Abdal Musa, cübbesinin önünü aralar, koltuğunun altına saplanmış oku göstererek:

–Oğul, attığı ok bu mu dur? der. Bey oğlu oku görür görmez tanır.

–Evet bu… Benim okum. Onu, sapındaki gümüş halkasından tanıyorum. Böyle der ama, kendinden de geçer. Artık bundan sonra, kimse ayıramaz Abdal Musa’dan Gaybî’yi… Adını sarayını unutur Abdal Musa’nın Kaygusuz Abdal adında bir dervişi, dervişlikten öte onun gerçek bir şairi olur: 

Hind’den bezirgânlar gelir yayınır,

Pişer lokmaları açlar doyunur,

Ȃşıkları gelir bunda soyunur

Erler gelir şahım Abdal Musa’ya…

diye ona bağlılığını dile getirir. Yunus için Taptuk Emre neyse, Kaygusuz Abdal için de abdal Musa odur. Kırk yıl hizmetine koşar, kırk yıl ocağında pişer. Bu ocakta pişmeyenler, nasıl gelmişse kaskatı yine öyle giderler, ham ruhlular, gönül adamı, olgun adam olmayanlar da vardır. Kaygusuz Abdal bir taşlamasında bunlar için şöyle der:

Bir kaz aldım ben karıdan

Boynu da uzun borudan

Kırk abdal kanın kurudan

Kırk gün oldu kaynatırım kaynamaz.

 

Sekizimiz odun çeker

Dokuzumuz ateş yakar.

Kaz kaldırmış başın bakar

Kırk gün oldu kaynatırım kaynamaz.

 

Kaza verdik birçok akçe,

Eti kemiğinden pekçe

Ne kazan kaldı, ne kepçe

Kırk gün oldu kaynatırım kaynamaz.

 

Kaz değilmiş be bu, azmış!

Kırk yıl Kaf dağını gezmiş,

Kanadın kuyruğun düzmüş

Kırk yıl oldu kaynatırım kaynamaz.

 

Kaygusuz Abdal n’idelim,

Ahd ile vefa güdelim.

Kaldır postu biz gidelim,

Kırk gün oldu kaynatırım kaynamaz…

      Kaygusuz Abdal’ın şiirlerinde çekici bir sadelik vardır. Engelsiz akan ırmaklar gibi düzüye çağlar gider.Onun Abdal Musa’nın yanar ocağı, tüter bacasına kaplanmasından ,sonra ne yaptığı, nerelere gittiği pek bilinmez. Bazı araştırıcılar onun, Anadolu’yu karış karış gezdiğini sonunda Mısır’a giderek orada yerleştiğini, bir süre sonra da, orada öldüğünü yazarlar. Bilinen şu ki, Kaygusuz Abdal, uzun süren çilesini doldurduktan sonra başına buyruk Anadolu’yu dolaşmış, kendisini, gerçek yolunda Anadolu’yu aydınlatan bir görevli saymıştır. Onun nerede ne zaman öldüğü, kesin olarak bilinmemekle birlikte, şiirlerinden, Osmanlı Padişahı Sultan İkinci Murad devrini yaşadığı, onun ordusuyla Rumeli’ne gittiği, bu bölgede geziler yaptığı anlaşılmaktadır. Onun gerçek uslubu , sembolik şiirlerinin birinde : 

Kaplu kaplu bağalar

Kanatlanmış uçmağa

Kertenkele derilmiş

Kırım suyunu geçmeğe

 

Bir karınca devenin

Tepmiş oyluğunu ezmiş

Bir budunu götürmüş

Dönüp ister kaçmağa

 

Kelebek buğday ekmiş

Manisa ovasınaa

Sivrisinek derilmiş

Irgat olup biçmeğe

 

Ergene’nin köprüsü

Susuzluktan kurumuş

Edirne minaresi

Eğilmiş su içmeğe

deyişleriyle, bu gezinin izlerini, hatıralarını taşınır.

        Kaygusuz Abdal’ın gerçek hayatı, ölüm yeri ve yılı bilinmiyorsa da şiirleri ve eserleri biliniyor. Ancak (1341-1444) yıllarına yaşadığı söyleniyor. Mısır’da ölür. Türbesi, vasiyeti üzerine, Kahire yakınlarında bulunan Mukattam dağında bir mağaradadır. Ancak, Mezarının Ankara-Beypazarı Kabaca köyünde ve Antalya-Elmalı Tekke köyde Musa Abdal Türbesinde olduğu da ileri sürülmektedir.

Resim : Musa Abdal Türbesi

Onun Divânı, Dolapnâme adlı Mesnevîsi  ve Budalanâme adındaki mensur eseri çok bilinen eserleridir. Bütün eserler ise; İstanbul Nuruosmaniye Kütüphanesinde yazma bir ciltte toplanmıştır.(Ayrıca diğer eserleri:Divân,Sarây-nâme,Minber-nâme,Dil-güsâ,Gevher-nâme,Budala- nâme,Mesnevî-i Baba Kaygusuz ( I, II, III ),Muglâta-nâme,Esrâr-ı Hurȗf,Vücȗd-nâme, Risâle-i Kaygusuz Abdal,Gülistan,Cefriyye-i Kaygusuz)

Kaygusuz Abdal’ı, onbeşinci yüzyıl Anadolu’sunu aydınlatan, ana diline bağlı şairlerimiz arasında en başta saymak gerek…

Kaygusuz Abdal, devrinin açık sözlü Yunus’udur.

Kaynak: Anadoluyu Aydınlatanlar Mehmet Önder / wikipedia 

Son güncelleme :

    Yorum Yap

    Yorumlar (1)