1. Ana Sayfa
  2. Türkçe
  3. Cümlede Anlam ve Anlatım

Cümlede Anlam ve Anlatım

türkçe

1. Anlam İlişkilerine Göre Cümleler

a- Sebep-Sonuç ilişkilerine Göre Cümleler: Bir olayın veya gerçekleşmek üzere olan bir işin nedeninin veya nedenlerinin bildirildiği cümlelerdir. Sebep-sonuç ilişkili cümleler “Niçin? , Neden?” sorularına cevap verir. Cümlede sebep-sonuç(neden-sonuç) ilişkisi, çünkü bağlacıyla; -edatlarla (-den dolayı,için,-den ötürü,); den ekiyle sağlanabilir.

b- Koşul (Şart) Anlamı Bildiren Cümleler: İşin veya yargının gerçekleşmesinin bir koşula bağlı olduğunu bildiren cümlelerdir. Koşul ilişkisi cümlede genellikle -sa,-se şart kipiyle; fakat,ama,ancak bağlaçlarıyla; -ınca;-ince;-dıkça;-dikçe zarf fiil ekleri ve üzre edatı ile sağlanır.

c- Açıklama Cümlesi: Nedeni bilinmeyen bir durum veya anlamı kapalı bir kavram hakkında açıklamaya yapan bilgi veren cümlelerdir.

2. Anlatım Şekilleri

a- Nesnel (Objektif) Anlatım: Kişiden kişiye değişmeyen herkes tarafından aynı kabul edilen, kişisel görüş, duygu,örf içermeyen, ölçülebilen gerçekleri dile getiren cümleler nesnel anlatımlı cümlelerdir.

Örnek: Fransız ihtilali 1789 da başlamıştır. 

b- Öznel (Subjektif) Anlatım: Öznel anlatım, kişiden kişiye değişen, kanıtlanma imkanı olmayan, söyleyenin kişisel görüşlerini içeren cümleler öznel anlatımlardır.

Örnek: Bu kitap benzerlerinden çok farklı bir eserdir.

3. İçerdikleri Duygu, Düşünce ve Duruma Göre Cümleler

a- Önyargı İçeren Cümleler: Olaylara, bireylere , varlıklara dair önceden edinilmiş olumlu ya da olumsuz bazı düşüncelerin yer aldığı cümlelerdir.

Örnek : Farklı hareketler sergileyen bireye karşı olumsuz tutum

b- Varsayım Bildiren Cümleler: Gerçekte olmayan, ancak bir an için olmuş gibi düşünülüp sonuçlarının ne olacağı hakkında fikir edinmek amacıyla bir şeyin geçici olarak var satıldığı cümlelerdir. Bu tür cümlelerde ayıyorum , tut ki, diyelim ki,düşünelim ki,  varsayalım ki, farz edelim gibi ifadeler yer alır.

c- Olasılık (Tahmin) Bildiren Cümleler: Bir olayın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği veya sonuçlarını(geleceğe yönelik) hakkında bir kanaat ileri sürmeye tahmin denir.Bu tip cümleler olacak bir işi önceden bildirir. 

ç- Öneri İçeren Cümleler: Bir durum karşısında yapılması veya olması gerekeni, bir eksikliğin giderilmesi, bir problemin çözümü için ne yapılması gerektiğini ifade eden cümlelerdir.

d- Üslup Bildiren Cümleler:  Bir konunun ele alış şekline üslup denir. Cümle kuruluşları,söz öbekleri ,sıfatların kullanılış sıklığı, sanatlı ifadeye yer verişi, dili kullanış şekli, kelime düzeni  gibi özelliklerin dile getirildiği cümleler üslup bildiren cümlelerdir. Üslup kişiden kişiye değişebilen bir özelliktir. 

Kişinin aynası üslubudur.

e- İçerik Bildiren Cümleler: İçerik bildiren cümleler bir eserde,yazıda,şiirde  veya romanda yazarın veya şairin ele alıp işlediği konu hakkında bilgi veren içeriği açıklayan cümlelerdir.

Son güncelleme :

    Yorum Yap