1. Ana Sayfa
  2. Bilgi
  3. Abanoz Nedir? (Abanoz Ağacı)

Abanoz Nedir? (Abanoz Ağacı)

(fars. abnüs; lat. ebenus). Sıcak iklimlerde yetişen diospyros türü ağaçlardan (crassiflora, atropurpurea gibi) elde edilen, sert, ağır ve koyu renkli tahtaya verilen ad.Yalnız kusursuz abanoz tahtası kara olur. İthal edilen tomruklar, kesimleri sırasında, kabukaltı katmanlarından balta (kesici) ile ayıklanır. Tahtası kara, kimi vakit damarlı, ince görünüşlü ve çok ağır olan (kuru halinde yoğunluğu 1 ‘e yakın) abanoz, genellikle kilo ile satılır. Malezya’da; Asya’da,Amerika’da ve Afrika’da birçok çeşidi vardır. Yetiştiği yer ticari değerini belirler: Seylan ve Hindistan abanozu, Makassar (Celebes-Selebes adaları) abanozu, Afrika (Kamerun, Gabon, Mozambik) abanozu. v.d. İnce marangozlukta, gömme süs işinde., bıçakçılıkta, fırçacılıkta, siyah piyano tuşları, klarnetler v.b. yapımında kullanılır; modern mobilyacılıkta. açık bir Lemin üzerine koyu esmer damarlı olan Makassar abanozu hariç, bu ağaçtan pek faydalanılmaz.

Resim: Abanoz elde edilen ağaç 

 

        Avrupa’da az bulunan ve değerli bir ağaç sayılan abanoz, henüz  XII. yüzyılda  çekmece, yazı  takımı. bıçak sapları, dama ve satranç tahtası yapımında kullanılırdı. XIV. yüzyılda ince mobilyalar abanozdan yapılmaya başlanmıştır.Önemli abanoz eşyaları ise  ancak XVI. yy. sonunda ortaya çıkmış ve yaygınlaşmıştır.İnce plakalar tarzında şekle sokulabilen abanoz tahtası ile değerli ve ustaca kaplama işleri yapılmış ve Fransa’da son Valois’ların devrinde  “ince marangozluğun” doğmasına yol açmıştır. XVII. yy. boyunca abanoz kullanan yazıhanelerin sayısı artış göstermiştir. Bu yazıhanelerde abanoz kullanılmış , en basit eşyalar  yalnız kara abanozdan yapılmış, ve bu abanozlar oyma ve işlemeler ile süslenmişlerdir. Ayrıca süslemelerde fildişi, kalay ve değerli taşlarında kullanıldığı olmuştur.Abanoz kullanılan çekmece ve çekmece kanatları resimler ile kaplanmıştır.plıdır. XYIII. yy’ı ile birlikte  maun ağacının ithali artmış ve bu olay abanozun yavaş yavaş terk edilmesine ve sadece bazı gömme süs işlerinde,çizgi halinde kullanılmasına yol açmıştır. 

      Hüseyin Rahmi GÜRPINAR : “Tunç işlemeli küçücük bir abanoz masa üzerinde açık bırakılmış bir kitap gördü”,”Koyu,parlak siyah, simsiyah, Fildişi gibi beyaz, levinli, kıvırcık, abanoz saçlı…” gibi örnekler ile abanozu romanlarında kullanmıştır. Ayrıca Evliya Çelebi ise abanozu şöyle açıklamıştır : “Uzun süre su içinde kalarak siyahlaşan ve sertleşen ağaç : Ama her ağacı bataklı içinde dura dura abanoz olup çeliğe dönüşmüştü…”

Resim: Abanoz Odunu tahtası

Kaynakça : Meydan Laroysse 

 

 

 

Son güncelleme :

    Yorum Yap